Artikel 281g Faillissementswet (281g FW)

Betalingen en effectentransacties lopen via systemen waarin heel veel partijen aan elkaar vastzitten. Raakt één deelnemer in problemen, dan mag dat de afwikkeling van al lopende opdrachten niet omgooien. De wet kent daarvoor een aparte afdeling bij het faillissement; dit artikel verklaart die afdeling van overeenkomstige toepassing wanneer aan zo'n deelnemer surseance van betaling wordt verleend.

Waarom deze bepaling bestaat

In het betalings- en effectenverkeer worden opdrachten in ketens verwerkt en met elkaar verrekend. Zou een insolventie met terugwerkende kracht kunnen ingrijpen in opdrachten die al in het systeem zaten, dan zouden ook alle andere deelnemers geraakt worden. De regeling beschermt daarom de afwikkeling zelf, en daarmee de partijen die niets met de moeilijkheden van de betrokken instelling te maken hebben.

Om welke instellingen het gaat

Het artikel ziet op de instelling zoals de wet die in deze context omschrijft: een deelnemer aan een aangewezen systeem voor de afwikkeling van betalingen of effectentransacties. Het gaat dus niet om ondernemingen in het algemeen, maar om een afgebakende groep partijen in de financiële infrastructuur.

De vertaalslag naar de surseance

Omdat de oorspronkelijke regeling voor het faillissement is geschreven, bevat dit artikel een lijstje vervangingen. Waar de regeling aanknoopt bij het faillissement, moet de tegenhanger uit de surseance worden gelezen: het tijdstip waarop de surseance ingaat volgens artikel 217 Fw, de regel van het tweede lid van artikel 228 Fw dat de boedel niet aansprakelijk is voor verbintenissen die na de aanvang van de surseance buiten de bewindvoerders om zijn ontstaan behalve voor zover de boedel is gebaat, de verrekeningsbepalingen van de artikelen 234 en 235 Fw, en de afkoelingsperiode van artikel 241a Fw.

Een voorbeeld. Aan een instelling die deelneemt aan een afwikkelsysteem wordt surseance verleend. Op dat moment zitten er al opdrachten in het systeem. Dankzij deze bepaling wordt de afwikkeling daarvan beoordeeld volgens de bijzondere regels voor zulke systemen, met het tijdstip van de surseance als ijkpunt in plaats van het tijdstip van een faillietverklaring.

In de praktijk

Voor de gewone schuldeiser of ondernemer heeft dit artikel zelden betekenis. Het is een technische bepaling die vooral speelt tussen financiële instellingen en de beheerders van de systemen waarin zij werken.

Voor de bewindvoerder van zo'n instelling is het wel een kernbepaling. Hij moet weten dat hij lopende opdrachten in een systeem niet zonder meer kan terugdraaien en dat de gewone regels over verrekening en de afkoelingsperiode hier in een bijzondere gedaante gelden.

Voor de andere deelnemers in het systeem geeft de bepaling zekerheid. Zij hoeven niet te vrezen dat een surseance bij één partij de afwikkeling van hun eigen transacties achteraf onderuit haalt.