Artikel 242 Faillissementswet (242 FW)

Een surseance van betaling is geen verworven recht. Blijkt tijdens de rit dat de schuldenaar zich misdraagt of dat er geen zicht meer is op herstel, dan kan de rechtbank de surseance intrekken. Dit artikel noemt de gronden daarvoor, wie het kan vragen en wat er daarna gebeurt: in veel gevallen volgt in dezelfde beschikking de faillietverklaring.

De gronden voor intrekking

De wet noemt vijf situaties waarin de rechtbank kan ingrijpen. Zij lopen uiteen van misdragingen van de schuldenaar tot de nuchtere vaststelling dat er niets meer te redden valt:

• Kwade trouw in het beheer van de boedel tijdens de surseance.
• Benadeling van schuldeisers: de schuldenaar probeert zijn schuldeisers tekort te doen.
• Handelen buiten de bewindvoerders om: artikel 228 Fw, eerste lid, laat de schuldenaar de boedel niet zelfstandig beheren en er evenmin zelfstandig over beschikken. Doet hij het toch zonder dat de bewindvoerders meewerken, machtigen of bijstaan, dan levert ook een enkele beheersdaad deze grond op.
• Niet doen wat is opgedragen: hij laat na wat de rechtbank hem bij het verlenen van de surseance of later heeft opgelegd, of wat de bewindvoerders in het belang van de boedel van hem verlangen.

- Geen vooruitzicht meer: de staat van de boedel is zo dat handhaving niet langer wenselijk is, of het uitzicht dat de schuldenaar zijn schuldeisers na verloop van tijd kan betalen blijkt te ontbreken.

Wie de intrekking kan vragen

De rechtbank kan intrekken op voordracht van de rechter-commissaris, op verzoek van de bewindvoerders, op verzoek van een of meer schuldeisers, of ambtshalve. Bij twee gronden hebben de bewindvoerders geen keuze: bij kwade trouw in het beheer en bij het ontbreken van vooruitzicht zijn zij verplicht de intrekking te vragen. Zij mogen een uitzichtloze surseance dus niet laten voortduren.

De behandeling

De verzoeker, de schuldenaar en de bewindvoerders worden gehoord of behoorlijk opgeroepen; de griffier roept hen op tegen een dag die de rechtbank bepaalt. De beschikking is met redenen omkleed, zodat iedereen kan nagaan waarop het oordeel berust.

Wat er na de intrekking gebeurt

Wordt de surseance ingetrokken, dan kan de rechtbank bij dezelfde beschikking het faillissement uitspreken. Gebeurt dat niet, dan blijft de surseance in stand totdat de beschikking in kracht van gewijsde is gegaan; er ontstaat dus geen periode zonder regeling. Gaat het om een moedermaatschappij met zetel in Nederland van een verzekeraar, dan moet De Nederlandsche Bank eerst in de gelegenheid worden gesteld te worden gehoord. Een voorbeeld: een handelsonderneming in surseance komt maandenlang geen enkele afspraak met de bewindvoerders na en ziet de omzet verder teruglopen. De bewindvoerders vragen intrekking wegens het ontbreken van vooruitzicht; de rechtbank hoort partijen en trekt de surseance in, met faillietverklaring in dezelfde beschikking.

In de praktijk

Voor schuldeisers is dit het artikel om in gedachten te houden als een surseance vooral tijd lijkt te rekken. U kunt zelf om intrekking vragen, met feiten over het gedrag van de schuldenaar of over de staat van de boedel. Voor de ondernemer is de boodschap dat de bescherming van de surseance samenhangt met zijn eigen opstelling: afspraken nakomen en open zijn over de cijfers is hier geen formaliteit, maar de voorwaarde om de adempauze te behouden.