Artikel 229 Faillissementswet (229 FW)

Als een natuurlijk persoon surseance van betaling krijgt, rijst meteen de vraag wat dat voor zijn partner betekent. Dit artikel geeft daarop het antwoord voor de situatie dat de schuldenaar in enige gemeenschap is gehuwd of in enige gemeenschap een geregistreerd partnerschap is aangegaan: de baten en de lasten van die gemeenschap horen dan bij de boedel. Het gaat dus niet alleen om de wettelijke gemeenschap van goederen; ook een beperkte gemeenschap die bij huwelijkse voorwaarden is afgesproken valt eronder.

Wat er onder de boedel valt

De boedel is het vermogen waar de procedure over gaat. Bestaat er tussen de partners een gemeenschap, dan wordt niet alleen gekeken naar wat op naam van de schuldenaar staat: alles wat tot de gemeenschap behoort telt mee. Dat geldt ook voor de lasten. Schulden die tot de gemeenschap horen, maken deel uit van de boedel, ook als zij door de partner zijn aangegaan.

Hoe groot de gemeenschap is, hangt af van het huwelijksvermogensregime. Voor huwelijken en geregistreerde partnerschappen die op of na 1 januari 2018 zijn aangegaan, geldt als wettelijk stelsel een beperkte gemeenschap: goederen die een partner al vóór het huwelijk had, en erfenissen en schenkingen, vallen daar in beginsel buiten (artikel 1:94 BW). Bij oudere huwelijken zonder huwelijkse voorwaarden is de gemeenschap in de regel veel ruimer.

De positie van de partner

De wet verklaart artikel 61 Fw van overeenkomstige toepassing. Dat is de bepaling waarmee de echtgenoot of de geregistreerde partner de goederen terugneemt die van hem of haar zelf zijn en dus buiten de gemeenschap vallen. De partner van een schuldenaar in surseance is dus niet automatisch alles kwijt: wat privé is, blijft buiten de boedel. Meer dan deze verwijzing bevat het tweede lid niet.

Wie een goed als privé wil aanmerken, moet dat kunnen onderbouwen. Daarvoor komen stukken in aanmerking als huwelijkse voorwaarden, een notariële akte, een testament of schenkingsakte met een uitsluitingsclausule, of een administratie waaruit de herkomst van het goed blijkt. Zonder zulke stukken is het moeilijk een goed buiten de boedel te houden.

Gevolgen voor het gezin

Voor de partner van een ondernemer betekent dit artikel dat de financiële problemen van het bedrijf ook het gezinsvermogen raken. De gezamenlijke bankrekening, de auto en soms de woning vallen binnen het bereik van de procedure, ook als de partner zelf nooit bij de onderneming betrokken was. Dat is een rechtstreeks gevolg van het huwelijksvermogensregime.

Een voorbeeld. Een zelfstandige met een eigen praktijk krijgt surseance. Hij is in gemeenschap gehuwd. De spaarrekening op naam van zijn echtgenote valt binnen de gemeenschap en telt dus mee. Een schilderij dat zij jaren eerder van haar vader erfde met de uitdrukkelijke bepaling dat het buiten iedere gemeenschap zou vallen, kan zij als haar eigen goed aanmerken.

In de praktijk

Voor partners van ondernemers is dit een reden om tijdig te weten hoe hun vermogensregime in elkaar zit, en niet pas als de bewindvoerder aan tafel zit. Verzamel de stukken die de herkomst van privégoederen aantonen en leg ze voor aan de bewindvoerder. Voor schuldeisers werkt het artikel de andere kant op: het verhaalsvermogen van een gehuwde schuldenaar kan groter zijn dan zijn eigen naam doet vermoeden, maar de goederen van de partner die buiten de gemeenschap vallen blijven daarbuiten.