Boek 1 Artikel 458 (1:458 BW)

Veel mensen hebben twee beschermingsmaatregelen tegelijk: bewind voor hun goederen en mentorschap voor hun persoonlijke zaken. Vaak liggen die taken bij verschillende personen. Artikel 1:458 BW regelt hoe zij zich tot elkaar verhouden: staan goederen van de betrokkene onder bewind, dan is de bewindvoerder die niet tevens mentor is, niet bevoegd op te treden in de aangelegenheden die artikel 1:453, eerste lid, BW aan de mentor toevertrouwt.

Twee terreinen naast elkaar

Artikel 1:453 BW noemt de aangelegenheden van de mentor: verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding. Het bewind betreft de goederen die eronder zijn gebracht. Dit artikel voorkomt dat de bewindvoerder zijn taak over het vermogen opvat als een algemene bevoegdheid die zich ook over de zorg uitstrekt. De wet heeft de persoonlijke en de vermogensrechtelijke bescherming vormgegeven als twee afzonderlijke maatregelen, elk met een eigen vertegenwoordiger en een eigen taak.

Concreet betekent dit dat een bewindvoerder zonder mentorschap niet meebeslist over bijvoorbeeld een medische ingreep, een opname of de inhoud van een begeleidingsplan. Zijn rol ligt bij het beheer van het vermogen: hij kan in kaart brengen welke middelen er zijn en wat een bepaalde keuze financieel betekent.

Als één persoon beide taken heeft

De afbakening speelt niet als dezelfde persoon zowel bewindvoerder als mentor is. Dat kan een familielid zijn, maar ook een professionele organisatie die voor beide maatregelen is benoemd. Wie zo dubbel is benoemd, beslist over beide terreinen, maar telkens volgens de regels die bij de betreffende maatregel horen: voor het vermogen de regels over toestemming en machtiging, voor de zorg de plicht om de betrokkene zoveel mogelijk te betrekken en rekening te houden met zijn verzet.

Hoe de taken in elkaar grijpen

• De mentor vertegenwoordigt de betrokkene in zijn persoonlijke aangelegenheden, voor zover de betrokkene daar zelf niet toe in staat is, en betrekt hem zoveel mogelijk bij de beslissingen.
• De bewindvoerder beheert de goederen onder bewind, verricht de betalingen daaruit en bewaakt of de uitgaven passen binnen het vermogen en het inkomen van de betrokkene.
• Raakt een kwestie beide terreinen, dan handelen mentor en bewindvoerder elk binnen hun eigen taak. Komen zij er samen niet uit, dan kan de kwestie aan de kantonrechter worden voorgelegd, die toezicht houdt op beide maatregelen.

Een voorbeeld. Een vrouw met beginnende dementie woont nog zelfstandig. Haar zoon is mentor, een professionele bewindvoerder beheert haar geld. De huisarts stelt voor haar te verwijzen naar een geheugenpolikliniek voor nader onderzoek. Of zij dat onderzoek ondergaat, bespreekt de zoon als mentor met zijn moeder en de arts; de bewindvoerder heeft daarover niets te zeggen. Vraagt het traject een eigen bijdrage, dan zorgt de bewindvoerder dat die uit het beheerde vermogen wordt voldaan en laat hij weten wat dat voor het budget betekent.

In de praktijk

Zorg dat beide beschikkingen bij de zorgaanbieder bekend zijn en dat in het dossier staat wie waarover gaat; dat voorkomt dat een instelling voor een zorgbeslissing de bewindvoerder belt. Maak als mentor en bewindvoerder aan het begin korte afspraken over wie wat doet en hoe u elkaar informeert. En voor familieleden: als u bij één persoon beide taken wilt beleggen, vraag dat dan uitdrukkelijk in beide verzoeken, want mentorschap en bewind worden apart ingesteld.