Boek 1 Artikel 442 (1:442 BW)

Als een bewindvoerder namens de rechthebbende contracten sluit, moeten leveranciers, aannemers en dienstverleners weten waar zij aan toe zijn. Dit artikel regelt hun positie en de aansprakelijkheid van de rechthebbende voor wat de bewindvoerder in zijn naam aangaat.

De positie van de wederpartij

Heeft iemand als bewindvoerder een rechtshandeling verricht, dan gelden voor de rechten en verplichtingen van de wederpartij de algemene regels over vertegenwoordiging uit Boek 3. Daar bovenop komt een eigen beschermingsregel: regels die de bevoegdheid van een bewindvoerder betreffen en feiten die voor de beoordeling van die bevoegdheid van belang zijn, kunnen niet aan de wederpartij worden tegengeworpen als zij daarmee niet bekend was en ook niet bekend hoefde te zijn.

Denk aan een bewindvoerder die een grote opdracht geeft zonder de vereiste machtiging van de kantonrechter, of aan een bewindvoerder die net is ontslagen zonder dat de buitenwereld dat weet. De aannemer die daar niets van kon weten, hoeft niet het risico te dragen.

Aansprakelijkheid van de rechthebbende

De rechthebbende is aansprakelijk voor alle schulden die voortkomen uit rechtshandelingen die de bewindvoerder in zijn hoedanigheid in naam van de rechthebbende verricht. Dat spreekt eigenlijk vanzelf: de bewindvoerder handelt voor hem, en de gevolgen komen dus bij hem terecht. Dat staat naast de aansprakelijkheid die uit Boek 6 kan voortvloeien voor schade die de bewindvoerder bij de uitvoering van zijn taak veroorzaakt.

De beperking van het verhaal

Er is een belangrijke nuance. Wijst de rechthebbende onder bewind staande goederen aan die voldoende verhaal voor de schuld bieden, dan hoeft hij die schuld niet uit zijn overige vermogen te voldoen. Het is dus in de eerste plaats het onder bewind staande vermogen dat opdraait voor wat er in het kader van dat bewind is aangegaan.

Dat is de spiegel van artikel 1:440 BW, al is die regel minder absoluut dan hij op het eerste gezicht lijkt. Verhaal op de beschermde goederen is daar namelijk alleen uitgesloten voor schulden uit een handeling die tijdens het bewind met of jegens de rechthebbende is verricht buiten de weg van artikel 1:438 lid 2 BW om, en bovendien alleen tegenover een schuldeiser die het bewind kende of had moeten kennen. Wie daar werkelijk niet van wist en dat ook niet hoefde te weten, kan zich dus wel op die goederen verhalen. Schulden die juist via de bewindvoerder zijn aangegaan, kunnen daarentegen wel op het onder bewind staande vermogen worden verhaald, met de mogelijkheid om het overige vermogen daarbuiten te houden.

Een voorbeeld. Een bewindvoerder laat het geërfde huis van zijn cliënt opknappen voordat het wordt verkocht. De aannemer stuurt zijn rekening. De cliënt is aansprakelijk, maar kan aanwijzen dat het huis en de bankrekening onder bewind ruimschoots voldoende zijn om de rekening te betalen, zodat zijn spullen daarbuiten blijven.

In de praktijk

Voor ondernemers: leg vast met wie u contracteert en in welke hoedanigheid, en vraag bij grotere opdrachten naar de beschikking en zo nodig naar de machtiging. Dat kost weinig moeite en voorkomt discussie. Voor bewindvoerders: handel altijd uitdrukkelijk in naam van de rechthebbende en zorg dat u de vereiste toestemming of machtiging op grond van artikel 1:441 BW hebt, want intern blijft u aansprakelijk als u tekortschiet. Voor de rechthebbende: schulden die de bewindvoerder namens u aangaat, zijn uw schulden; vraag daarom om uitleg voordat er grote verplichtingen worden aangegaan.