- Tijdens het bewind vertegenwoordigt de bewindvoerder bij de vervulling van zijn taak de rechthebbende in en buiten rechte. De bewindvoerder draagt zorg voor een doelmatige belegging van het vermogen van de rechthebbende, voor zover dit onder het bewind staat en niet besteed behoort te worden voor een voldoende verzorging van de rechthebbende. De bewindvoerder kan voorts voor de rechthebbende alle handelingen verrichten die aan een goed bewind bijdragen.
- Hij behoeft echter toestemming van de rechthebbende of, indien deze daartoe niet in staat of weigerachtig is, machtiging van de kantonrechter voor de volgende handelingen: a. beschikken en aangaan van overeenkomsten tot beschikking over een onder het bewind staand goed, tenzij de handeling als een gewone beheersdaad kan worden beschouwd of krachtens rechterlijk bevel geschiedt; b. een making of gift waaraan lasten of voorwaarden zijn verbonden, aannemen; c. geld lenen of de rechthebbende als borg of hoofdelijke medeschuldenaar verbinden; d. overeenkomen dat een boedel, waartoe de rechthebbende gerechtigd is, voor een bepaalde tijd onverdeeld wordt gelaten; e. het aangaan, buiten het geval van artikel 87 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering, van een overeenkomst tot het beëindigen van een geschil, tenzij het voorwerp van het geschil een waarde van € 700 niet te boven gaat; f. andere bij de instelling van het bewind of nadien aangewezen handelingen.
- De kantonrechter kan ook aan de bewindvoerder een doorlopende machtiging met zodanige voorwaarden als hij geraden acht, verlenen om handelingen als in het vorige lid bedoeld te verrichten en een verleende machtiging te allen tijde wijzigen of intrekken.
- De bewindvoerder is, met uitsluiting van de rechthebbende, bevoegd de verdeling te vorderen van goederen, waarvan een onverdeeld aandeel tot zijn bewind behoort. Tot een verdeling, ook al geschiedt zij krachtens rechterlijk bevel, behoeft de bewindvoerder toestemming of machtiging overeenkomstig het tweede lid. De kantonrechter kan, in plaats van machtiging te verlenen, met overeenkomstige toepassing van artikel 181 van Boek 3 een onzijdig persoon benoemen, die in plaats van de bewindvoerder de rechthebbende bij de verdeling vertegenwoordigt.
- De bewindvoerder is, met uitsluiting van de rechthebbende, bevoegd een aan de rechthebbende opgekomen nalatenschap te aanvaarden. Tenzij de aanvaarding geschiedt met toestemming van de rechthebbende, kan de bewindvoerder niet anders aanvaarden dan onder het voorrecht van boedelbeschrijving.
←
Terug 1:440 · Verhaal van schulden op onder bewind staande goederen
Verder 1:442 · De wederpartij van de bewindvoerder en de schulden die dan ontstaan
→
Boek 1 Artikel 441 (1:441 BW)
De taak en de bevoegdheden van de bewindvoerder
Wettekst
Toelichting
Wat mag een bewindvoerder eigenlijk zelf beslissen, en waarvoor moet hij eerst toestemming vragen? Dit artikel geeft daarop het antwoord. Het is voor de rechthebbende de belangrijkste bepaling van de hele titel, want hier staat waar zijn eigen stem blijft meetellen.
De hoofdtaak
Tijdens het bewind vertegenwoordigt de bewindvoerder de rechthebbende bij de vervulling van zijn taak, in en buiten rechte. Hij zorgt voor een doelmatige belegging van het vermogen dat onder bewind staat en niet nodig is voor een voldoende verzorging van de rechthebbende. Eerst het levensonderhoud, dan pas het rendement: zo staat de volgorde in de wet. Verder mag hij alles doen wat aan een goed bewind bijdraagt.
Waarvoor toestemming of machtiging nodig is
Voor een aantal handelingen heeft hij toestemming van de rechthebbende nodig. Kan die daartoe niet in staat worden geacht of weigert hij, dan komt in plaats daarvan machtiging van de kantonrechter. Het gaat om:
- Beschikken over een onder bewind staand goed, en overeenkomsten daartoe, tenzij het als gewone beheersdaad kan gelden of het op rechterlijk bevel gebeurt.
- Een erfstelling of gift met lasten of voorwaarden aannemen.
- Geld lenen, of de rechthebbende als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbinden.
- Afspreken dat een boedel waarin de rechthebbende gerechtigd is, voor bepaalde tijd onverdeeld blijft.
- Een schikking treffen om een geschil te beëindigen, tenzij het geschil een waarde van € 700 niet te boven gaat of het gaat om een schikking ter zitting volgens het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.
- Andere handelingen die bij de instelling van het bewind of later zijn aangewezen.
Doorlopende machtiging, verdeling en nalatenschap
De kantonrechter kan ook een doorlopende machtiging geven, met de voorwaarden die hij nodig vindt, en die op elk moment wijzigen of intrekken. Dat scheelt bij bewinden waarin zulke handelingen vaak voorkomen.
Bij een gemeenschap waarin de rechthebbende een onverdeeld aandeel heeft, is de bewindvoerder als enige bevoegd verdeling te vorderen; de rechthebbende kan dat niet zelf. Voor de verdeling zelf heeft hij weer toestemming of machtiging nodig. In plaats van machtiging kan de kantonrechter een onzijdig persoon benoemen die de rechthebbende bij de verdeling vertegenwoordigt.
Een nalatenschap die aan de rechthebbende toevalt, kan alleen de bewindvoerder aanvaarden. Doet hij dat zonder toestemming van de rechthebbende, dan kan hij niet anders dan beneficiair aanvaarden, dus onder het voorrecht van boedelbeschrijving; schulden van de nalatenschap gaan dan niet ten koste van het overige vermogen. Geeft de rechthebbende wel toestemming, dan kan de bewindvoerder zuiver aanvaarden, en dan kunnen die schulden het beschermde vermogen wel raken.
Een voorbeeld. De vader van een man onder bewind overlijdt en laat een huis met een hypotheek na. De bewindvoerder aanvaardt de nalatenschap beneficiair, zodat schulden niet op het vermogen van zijn cliënt drukken. Wil hij daarna het geërfde aandeel verkopen, dan vraagt hij eerst toestemming aan zijn cliënt; kan die dat niet overzien, dan vraagt hij machtiging aan de kantonrechter.
In de praktijk
Vraag als rechthebbende om uitleg voordat u tekent; toestemming geven betekent dat u het begrijpt en ermee instemt. Bewindvoerders doen er goed aan toestemming schriftelijk vast te leggen en bij twijfel de kantonrechter om machtiging te vragen: achteraf herstellen is lastiger dan vooraf vragen. En bedenk dat dit artikel niets zegt over zorg of behandeling; die beslissingen horen bij mentorschap.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wie is procespartij tijdens het bewind?
In een prejudiciële procedure ging het om de vraag tegen wie een verhuurder moet procederen wanneer de goederen van de huurder onder beschermingsbewind staan. De Hoge Raad oordeelde dat het recht van huur een goed is in de zin van de regeling van het meerderjarigenbewind, zodat het onder het bewind valt als alle goederen van de rechthebbende onder bewind zijn gesteld. Een vordering tot ontbinding van de huurovereenkomst en ontruiming moet daarom in beginsel tegen de bewindvoerder worden ingesteld. De beslissing maakt duidelijk dat het bewind niet beperkt is tot geld en zaken, maar ook vermogensrechten zoals het huurrecht omvat.
-
Wie procedeert over het vrij te laten bedrag?
Tijdens een schuldsaneringsregeling ging het om de vraag of iemand van wie de goederen onder bewind staan zelf kan opkomen tegen de vaststelling van het bedrag dat hij mag behouden. De Hoge Raad oordeelde dat beslissend is of het voeren van die procedure tot de taak van de bewindvoerder behoort; die taak omvat alle handelingen die bijdragen aan een goed bewind, waaronder handelingen die de financiële situatie van de rechthebbende stabiliseren. Omdat het vrij te laten bedrag daarop rechtstreeks ingrijpt, vertegenwoordigt de bewindvoerder de rechthebbende en kan deze niet zelfstandig in die procedure optreden.
-
Schorsing als tijdens de procedure bewind wordt ingesteld
Tijdens een lopende procedure werden de goederen van een procespartij onder bewind gesteld. De Hoge Raad herhaalde dat de bewindvoerder de rechthebbende bij de vervulling van zijn taak in en buiten rechte vertegenwoordigt, en dat die taak alle handelingen omvat die aan een goed bewind bijdragen. Behoort het voeren van de procedure tot die taak, dan levert de onderbewindstelling een verandering in de persoonlijke staat van de partij op en kan het geding op die grond worden geschorst. In deze zaak viel de ingestelde schadevergoedingsvordering binnen de taak van de bewindvoerder, zodat het geding werd geschorst.
-
Wie aanvaardt of verwerpt een nalatenschap bij bewind?
In een prejudiciële procedure ging het om de vraag of de bewindvoerder over de goederen van een meerderjarige voor de rechthebbende een nalatenschap kan aanvaarden of verwerpen. De Hoge Raad oordeelde dat zo'n bewindvoerder wettelijk vertegenwoordiger is in de zin van dit artikel, behalve voor zover de vererfde goederen buiten het bewind vallen, en dat hij binnen drie maanden een verklaring van beneficiaire aanvaarding of van verwerping moet afleggen. Blijft die verklaring uit, dan geldt de nalatenschap als beneficiair aanvaard, tenzij de kantonrechter de termijn heeft verlengd. Verwerpen kan bovendien alleen door de bewindvoerder zelf en alleen met machtiging van de kantonrechter, niet door de rechthebbende.
-
Kan een gebrek in de vertegenwoordiging worden hersteld?
Pas tijdens de mondelinge behandeling in hoger beroep bleek dat de goederen van de vrouw al ten tijde van haar inleidende verzoek onder bewind stonden. De Hoge Raad oordeelde dat het indienen van een verzoek tot vaststelling van kinderalimentatie bijdraagt aan een goed bewind en dus tot de taak van de bewindvoerder behoort, zodat deze als procespartij had moeten optreden. Dat verzuim kan in hoger beroep nog worden hersteld zolang de procedure niet onherroepelijk is geëindigd. Wel moet de wederpartij zich kunnen uitlaten over een verklaring van de bewindvoerder die pas na de zitting binnenkomt.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.