Boek 1 Artikel 403 (1:403 BW)

Wie pas na jaren om een bijdrage in het levensonderhoud vraagt, kan niet onbeperkt terugkijken. Artikel 1:403 BW trekt daar een grens: over de periode die op het moment van indiening van het verzoek al langer dan vijf jaar achter de verzoeker ligt, is geen uitkering verschuldigd. De rechter mag een bijdrage dus wel met terugwerkende kracht vaststellen, maar niet verder terug dan die vijf jaar.

Waar de grens precies ligt

Er wordt teruggeteld vanaf de dag waarop het verzoekschrift binnenkomt, niet vanaf de dag waarop de rechter beslist. Dat is gunstig voor de verzoeker: een procedure die daarna nog maanden duurt, knabbelt niet aan de periode waarover een bijdrage kan worden bepaald. Het peilmoment ligt vast zodra het verzoek is ingediend. Alles wat op dat moment meer dan vijf jaar geleden ligt, valt erbuiten, hoe begrijpelijk de reden voor het wachten ook is.

De bepaling staat in de algemene bepalingen over levensonderhoud. Zij geldt daarom niet alleen voor de bijdrage van een ouder in de kosten van verzorging en opvoeding van een minderjarig kind, maar ook voor andere verzoeken om levensonderhoud, bijvoorbeeld tussen ex-echtgenoten.

Vaststellen is iets anders dan innen

Artikel 1:403 BW gaat over het vaststellen van een bijdrage die nog niet was bepaald. Staat er al een bedrag vast, in een rechterlijke beslissing of in een afspraak, dan is de vraag niet meer of er iets verschuldigd is maar of er wordt betaald. Voor het innen van achterstanden gelden eigen regels; artikel 1:408 BW wijst daarvoor onder meer op de mogelijkheid de invordering over te laten aan het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen.

Een voorbeeld

Een moeder verzorgt haar dochter sinds het uiteengaan van de ouders in haar eentje. Er is nooit een bedrag voor de bijdrage van de vader vastgesteld; hij betaalde soms iets, meestal niets. Zeven jaar later vraagt zij de rechtbank alsnog een bijdrage te bepalen, ook over de afgelopen jaren. De rechter kan dan hooguit teruggaan tot vijf jaar voor de dag van indiening. Over de twee jaar daarvoor is niets verschuldigd, ook al waren de kosten toen even echt.

Wat dit betekent als u twijfelt

Uitstel kost geld, en dat verlies is niet meer te repareren. Wie er met de andere ouder of met de ex-partner niet uitkomt over een bijdrage, dient het verzoek dus beter vroeg dan laat in. De datum van indiening is het enige dat telt; onderhandelingen, brieven of aanmaningen die daaraan voorafgingen, verschuiven de grens niet.

In de praktijk

• Leg de datum vast. Bewaar de bevestiging van indiening van het verzoekschrift bij de rechtbank; daarmee staat het beginpunt van de vijf jaar vast.
• Wacht niet op de andere partij. Een toezegging dat het wel goed komt, houdt de grens niet tegen.
• Denk aan de bijstand van een advocaat. Voor een verzoek over levensonderhoud bij de rechtbank hebt u een advocaat nodig; wie de kosten niet kan dragen, kan navragen of gesubsidieerde rechtsbijstand mogelijk is.

Loopt u vast, dan kan een gesprek bij het Juridisch Loket of bij een mediator helpen om de vraag scherp te krijgen: gaat het om een bedrag dat nog moet worden bepaald, of om een bedrag dat al vaststaat en niet wordt betaald. Die twee vragen volgen elk een eigen route, en alleen bij de eerste speelt de grens van artikel 1:403 BW.