Boek 1 Artikel 379 (1:379 BW)

Een curatele komt er niet vanzelf: iemand moet erom vragen. Dit artikel wijst aan wie dat kunnen doen. De kring is bewust ruim, want de persoon om wie het gaat is vaak juist niet in staat om zelf initiatief te nemen, terwijl de gevolgen van de maatregel ingrijpend zijn.

De naaste kring

In de eerste plaats kan de betrokkene het zelf vragen. Daarnaast noemt de wet zijn echtgenoot, zijn geregistreerde partner of andere levensgezel, en zijn bloedverwanten in de rechte lijn (ouders, kinderen, grootouders, kleinkinderen) en in de zijlijn tot en met de vierde graad (broers en zussen, ooms en tantes, neven en nichten). Ook wie het gezag over de betrokkene uitoefent, zijn voogd, zijn bewindvoerder of zijn mentor kan het verzoek indienen.

Openbaar ministerie en instelling

Daarnaast kunnen het openbaar ministerie en de instelling waar de betrokkene wordt verzorgd of die hem begeleiding biedt een verzoek doen. Dat vangt de situatie op waarin er geen familie is, of waarin familie er niet in slaagt of niet bereid is om iets te ondernemen terwijl er wel gevaar is.

De motiveringsplicht van de instelling

Doet de instelling het verzoek, dan moet zij in het verzoekschrift uitleggen waarom de mensen uit de eerste kring dat niet hebben gedaan. Bloedverwanten in de zijlijn in de derde en vierde graad tellen daarbij niet mee; over ooms, tantes, neven en nichten hoeft dus niets te worden gezegd. Zo blijft zichtbaar dat de familie in beeld is geweest en wordt voorkomen dat een instelling buiten naasten om een ingrijpende maatregel in gang zet.

Wie beslist en wat u aanlevert

Het verzoek gaat naar de kantonrechter; die beslist over curatele, bewind en mentorschap. Een advocaat is niet nodig. Zorg dat uit uw verzoek blijkt wat er concreet misgaat, waarom een lichtere voorziening niet volstaat, en wie u als curator voor ogen heeft. De gronden voor curatele zelf staan in artikel 1:378 BW.

Een voorbeeld

Een man met een ernstige verslaving brengt zichzelf en zijn huisgenoten herhaaldelijk in gevaar en tekent overeenkomsten die hij niet kan overzien. Zijn zus wil iets ondernemen. Als bloedverwant in de zijlijn in de tweede graad kan zij het verzoek indienen. Zou zij dat niet doen en zou er verder geen familie in beeld zijn, dan kan de instelling die hem begeleidt het verzoek doen, mits zij uitlegt waarom de naasten dat niet hebben gedaan.

In de praktijk

Overleg zo mogelijk eerst met de betrokkene zelf: een verzoek dat hij steunt, verloopt anders dan een verzoek waarvan hij pas op de zitting hoort. Stem binnen de familie af wie het verzoek indient, zodat er niet twee verzoeken tegelijk lopen. Twijfelt u of curatele wel de juiste maatregel is, bedenk dan dat bewind alleen over de goederen gaat en mentorschap alleen over beslissingen rond verzorging, verpleging, behandeling en begeleiding; curatele is de zwaarste van de drie. De gemeente of het Juridisch Loket kan u helpen die keuze te maken.