Boek 1 Artikel 353 (1:353 BW)

Wordt een huwelijksgemeenschap ontbonden, bijvoorbeeld doordat een gehuwde ouder overlijdt, dan kan een minderjarig kind recht krijgen op een deel daarvan. Dit artikel bepaalt dat de voogd dat deel niet op eigen houtje mag laten schieten. Wil hij namens het kind afstand doen van het aandeel, dan heeft hij daarvoor vooraf machtiging van de kantonrechter nodig.

Wat afstand doen hier betekent

Afstand doen wil zeggen: het aandeel niet opeisen maar prijsgeven. Dat kan verstandig zijn wanneer aan de gemeenschap veel meer schulden dan bezittingen kleven, en het kan juist heel nadelig zijn wanneer er wel degelijk iets te verdelen valt. Omdat de voogd beslist over vermogen dat niet van hemzelf is en de gevolgen meestal onomkeerbaar zijn, wil de wet dat een rechter er eerst naar kijkt.

Wie beslist

Het bewind van de voogd, dus het beheer van het geld en de goederen van het kind, hoort bij de kantonrechter. De rechtbank gaat over gezag, omgang, afstamming en adoptie; voor machtigingen aan een voogd of bewindvoerder moet u bij de kantonrechter zijn. De voogd dient daar een verzoek in en legt uit wat de gemeenschap ongeveer waard is en waarom prijsgeven in het belang van het kind zou zijn. Een advocaat is bij de kantonrechter niet verplicht.

Waar de kantonrechter op let

De maatstaf staat in artikel 1:356 BW: de kantonrechter geeft een machtiging alleen als die hem in het belang van de minderjarige noodzakelijk, nuttig of wenselijk lijkt. Hij kan er voorwaarden aan verbinden en kan een eenmaal gegeven machtiging later weer intrekken of de voorwaarden veranderen. Een overzicht van bezittingen en schulden geeft hem de gegevens om die afweging te maken.

Een voorbeeld

Een vader overlijdt; de moeder van zijn dochter was al eerder overleden en een oom is tot voogd benoemd. In de door het overlijden ontbonden gemeenschap van de vader en zijn tweede echtgenote zitten vooral een restschuld op de woning en een doorlopend krediet. De oom wil daarom namens zijn nichtje afstand doen. Hij vraagt de kantonrechter om machtiging, met een overzicht van bezittingen en schulden erbij, en wacht de beslissing af voordat hij afstand doet.

In de praktijk

Vraag de machtiging op tijd aan, want er loopt een harde termijn. Afstand gebeurt door een akte van afstand te doen inschrijven in het huwelijksgoederenregister; artikel 1:104 BW noemt daarvoor een termijn van drie maanden na de ontbinding van de gemeenschap. Verstrijkt die tijd, dan is afstand doen niet meer mogelijk. Leg de reden voor de keuze schriftelijk vast, zodat later te volgen is waarom die is gemaakt.

Het toezicht houdt hier niet op. De kantonrechter kan de voogd op elk moment laten komen en om uitleg vragen (artikel 1:354 BW), hij kan een periodieke rekening verlangen (artikel 1:359 BW) en bij slecht bewind kan de schade van het kind worden vastgesteld en op de voogd worden verhaald (artikel 1:362 BW).