Boek 1 Artikel 343 (1:343 BW)

Artikel 1:343 BW is de hoofdregel van het bewind van de voogd. Hij mag voor het kind alle handelingen verrichten die hij in diens belang noodzakelijk, nuttig of wenselijk acht. Dat is een ruime bevoegdheid, met twee begrenzingen die er meteen bij worden genoemd: de artikelen die hierna volgen stellen voor bepaalde handelingen toestemming van de kantonrechter verplicht, en de voogd blijft aansprakelijk voor schade die hij door slecht beheer veroorzaakt.

Een ruime maatstaf

De wet vraagt niet dat een handeling strikt noodzakelijk is. Ook wat nuttig of wenselijk is voor het kind mag. Daarmee krijgt de voogd de armslag die nodig is om een vermogen echt te beheren: rekeningen betalen, een verzekering afsluiten, een abonnement opzeggen, huurpenningen innen, een reparatie laten uitvoeren. Het richtsnoer is steeds het belang van dit kind, niet het gemak van de voogd en niet het belang van de familie.

De grenzen: machtiging en goedkeuring

Voor ingrijpende handelingen geldt de vrijheid niet. De volgende artikelen wijzen handelingen aan waarvoor de voogd machtiging of goedkeuring van de kantonrechter nodig heeft, zoals beschikken over goederen van het kind, lenen, giften doen en procederen. Ontbreekt die toestemming, dan kan de handeling aantastbaar of zelfs nietig zijn. Artikel 1:343 BW geeft dus de regel, en de artikelen daarna geven de uitzonderingen die in de praktijk het meeste gewicht hebben.

Aansprakelijkheid blijft overeind

Dat een handeling binnen de bevoegdheid valt, betekent niet dat de voogd achteraf niets meer te vrezen heeft. Beheert hij slecht, dan is hij voor de schade aansprakelijk. Die aansprakelijkheid staat naast de toestemmingsvereisten: een verkregen machtiging dekt de handeling, maar ontslaat hem niet van de plicht zorgvuldig te werk te gaan bij de uitvoering ervan.

Een voorbeeld. Een voogd beheert het huis dat een kind heeft geërfd en dat wordt verhuurd. Hij laat een lekkend dak repareren en zoekt een nieuwe huurder: dat valt onder de gewone bevoegdheid. Wil hij het huis verkopen, dan is dat een beschikkingshandeling waarvoor hij eerst naar de kantonrechter moet. Verkoopt hij zonder machtiging, dan kan de koop worden aangetast, maar niet in alle gevallen: artikel 1:347 BW laat de vernietigbaarheid juist vervallen bij een koper die te goeder trouw was, en ook wanneer het kind er per saldo geen nadeel van heeft ondervonden.

In de praktijk

Hanteer een eenvoudige vuistregel: alles wat het vermogen in stand houdt en het kind ten goede komt, mag u zelf doen; alles wat het vermogen wezenlijk verandert of het kind vastlegt, legt u eerst voor. Twijfelt u, vraag het dan schriftelijk aan de kantonrechter en bewaar het antwoord. Dat kost een paar weken en het bespaart u een discussie die jaren later, bij de eindafrekening, veel lastiger te voeren is.