Boek 1 Artikel 336a (1:336a BW)

Woont een kind al minstens een jaar bij anderen dan de voogd, als lid van hun gezin en met instemming van de voogd, dan kan de voogd het kind niet zomaar ergens anders onderbrengen. Hij heeft daarvoor de toestemming van die verzorgers nodig. Artikel 1:336a BW geeft pleegouders en andere langdurige verzorgers daarmee een echte stem, en het beschermt het kind tegen een verhuizing die alleen op papier logisch is.

Wanneer het blokkaderecht ontstaat

Er zijn drie voorwaarden. Het kind moet ten minste een jaar zijn verzorgd en opgevoed door een ander of anderen dan de voogd; het moet daarbij tot hun gezin hebben behoord; en de voogd moet daarmee hebben ingestemd. Zijn er twee voogden, dan moeten zij die instemming allebei hebben gegeven. Wordt aan de voorwaarden voldaan, dan kan de voogd het verblijf van het kind niet wijzigen zolang de verzorgers geen toestemming geven.

Vervangende toestemming van de rechtbank

Blijft de toestemming uit, dan kan de voogd de rechtbank vragen die te vervangen. De rechtbank willigt dat verzoek alleen in als zij de wijziging noodzakelijk acht in het belang van de minderjarige. Dat is een strenge maatstaf: het is niet genoeg dat een andere plek ook goed zou zijn, of dat een overplaatsing praktischer uitkomt. Het gaat om wat dit kind nodig heeft.

Wat er gebeurt als het verzoek wordt afgewezen

Wijst de rechtbank het verzoek af, dan bepaalt zij hoelang die beslissing geldt; die termijn kan niet langer zijn dan zes maanden. Wordt vóór het einde van die termijn een verzoek tot ondertoezichtstelling, tot beëindiging van de voogdij of een verzoek als bedoeld in artikel 1:299a BW aanhangig gemaakt, dan blijft de beschikking gelden totdat over dat verzoek onherroepelijk is beslist. Zo blijft het kind op zijn plek zolang de rechter zich nog over de situatie buigt.

Een voorbeeld. Een meisje van negen woont drie jaar bij pleegouders; een gecertificeerde instelling is haar voogd. De instelling wil haar overplaatsen naar een gezinshuis dichter bij haar broertje. De pleegouders weigeren toestemming. De instelling verzoekt de rechtbank om vervangende toestemming en moet dan onderbouwen waarom de overplaatsing voor dít kind noodzakelijk is. Wijst de rechtbank af, dan blijft het meisje voorlopig waar zij woont.

In de praktijk

Voor pleegouders is dit een van de weinige bepalingen die hun positie rechtstreeks versterkt, maar het is geen vetorecht: de rechter kan de toestemming vervangen. Voor de voogd betekent het dat een voorgenomen overplaatsing tijdig en met redenen omkleed moet worden besproken. Voor het kind is de winst dat een gegroeide gezinssituatie niet zonder rechterlijke toets kan worden doorbroken. Pleegouders die met zo'n verzoek te maken krijgen, kunnen zich in de procedure laten bijstaan.