Boek 1 Artikel 281 (1:281 BW)

Voogdij eindigt niet op een willekeurig moment, maar op een dag die de wet nauwkeurig aanwijst. Dit artikel noemt drie rechterlijke beslissingen die de voogdij doen eindigen en legt vast wanneer dat einde intreedt: op de dag waarop de beschikking onherroepelijk wordt, of, als zij uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, daags nadat zij is verstrekt of verzonden.

De drie beslissingen

De voogdij eindigt in de eerste plaats door een beschikking waarbij de voogd wordt ontslagen of waarbij de voogdij wordt beëindigd. De gronden daarvoor staan elders in deze titel; het kan om een eigen verzoek van de voogd gaan, maar ook om een beslissing waar hij zelf niet om heeft gevraagd.

In de tweede plaats eindigt de voogdij als het gezag over het kind aan een of beide ouders wordt opgedragen. Dat is de situatie waarin een ouder het gezag terugkrijgt of alsnog krijgt.

In de derde plaats noemt de wet de beschikking waarbij de voogdij overeenkomstig artikel 1:299a BW aan een andere voogd wordt opgedragen. Onder welke voorwaarden dat kan, staat in dat artikel.

Het moment waarop het einde intreedt

Het einde valt op de dag waarop de beschikking in kracht van gewijsde gaat, dus het moment waarop er geen gewoon rechtsmiddel meer tegen openstaat. Bij een beschikking van de rechtbank is dat in de regel het geval als de termijn voor hoger beroep van drie maanden ongebruikt is verstreken (artikel 358 Rv), of als op het hoger beroep onherroepelijk is beslist. Zolang beroep nog mogelijk is, blijft de voogd in functie, met alle verantwoordelijkheden die daarbij horen.

Is de beschikking uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan gaat het sneller: de voogdij eindigt daags nadat de beschikking is verstrekt of verzonden. Of de rechter die verklaring geeft, blijkt uit de beschikking zelf.

Een voorbeeld

Een tante is jarenlang voogd geweest over haar neefje. De rechtbank draagt het gezag nu op aan de moeder van de jongen, die haar leven weer op orde heeft. Is die beschikking uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan is de tante een dag na de verzending geen voogd meer. Zonder die verklaring blijft zij verantwoordelijk tot de beslissing onherroepelijk is.

In de praktijk

Voor de vertrekkende voogd is het van belang te weten tot welke dag hij verantwoordelijk is voor beslissingen en voor het beheer van het vermogen van het kind. Ook de afwikkeling hoort erbij: rekening en verantwoording afleggen en de stukken overdragen aan degene die het overneemt.

Vraag bij de rechtbank na of de beschikking uitvoerbaar bij voorraad is verklaard, want dat bepaalt of u moet wachten of dat de overgang vrijwel meteen plaatsvindt.