De voogdij begint: a. voor de voogd die door een ouder is benoemd: op het tijdstip waarop hij zich na het overlijden van deze ouder bereid verklaart de voogdij te aanvaarden. De verklaring moet door de betrokkene in persoon of bij bijzondere gevolmachtigde worden afgelegd ter griffie van de rechtbank die overeenkomstig de tweede afdeling van de derde titel van het eerste boek van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering in zaken betreffende minderjarigen bevoegd is. De verklaring moet worden afgelegd binnen veertien dagen, of - indien de persoon, die de verklaring moet afleggen, zich buiten Nederland bevindt - binnen twee maanden, nadat de benoeming is betekend. Tot betekening kan iedere belanghebbende, alsmede de raad voor de kinderbescherming opdracht geven. b. voor de voogd die - nadat hij zich bereid heeft verklaard de voogdij te aanvaarden - door de rechter is benoemd: op de dag, waarop de beslissing die de benoeming inhoudt, in kracht van gewijsde is gegaan, of - zo deze uitvoerbaar bij voorraad is verklaard - daags nadat de beslissing die de benoeming inhoudt, is verstrekt of verzonden. Een mondelinge bereidverklaring geschiedt ten overstaan van de rechter die benoemt; een schriftelijke bereidverklaring wordt ingediend ter griffie waar de benoeming zal geschieden.
Boek 1 Artikel 280 (1:280 BW)
Het begin van de voogdij
Wettekst
Toelichting
Voogdij begint niet op het moment dat iemand wordt aangewezen, maar op het moment dat de wet aanwijst. Dit artikel bepaalt dat voor twee situaties: de voogd die door een ouder is benoemd en de voogd die door de rechter is benoemd. In beide gevallen speelt een bereidverklaring van de voogd een rol; het verschil zit in wat die verklaring in gang zet.
De voogd die een ouder heeft aangewezen
Een ouder kan zelf iemand aanwijzen die na zijn overlijden voogd wordt. Die aanwijzing werkt niet uit zichzelf. De aangewezen persoon moet zich na het overlijden bereid verklaren de voogdij te aanvaarden, en pas op dat moment begint de voogdij.
De verklaring wordt afgelegd bij de griffie van de rechtbank die in zaken over minderjarigen bevoegd is; welke rechtbank dat is, volgt uit het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Dat kan in persoon, of door een bijzondere gevolmachtigde: iemand die een volmacht heeft gekregen die speciaal op het afleggen van deze verklaring ziet.
De termijn voor de verklaring
Voor die verklaring geldt een termijn. Zij moet worden afgelegd binnen veertien dagen nadat de benoeming aan de betrokkene is betekend. Bevindt hij zich buiten Nederland, dan geldt een termijn van twee maanden. Opdracht tot die betekening kan iedere belanghebbende geven, en ook de Raad voor de Kinderbescherming.
De voogd die de rechter benoemt
Benoemt de rechter een voogd, dan gaat daar eveneens een bereidverklaring aan vooraf. Die kan mondeling worden afgelegd tegenover de rechter die de benoeming doet, of schriftelijk worden ingediend bij de griffie waar de benoeming zal plaatsvinden.
De voogdij begint dan op de dag waarop de beslissing onherroepelijk wordt, dus wanneer er geen gewoon rechtsmiddel meer tegen openstaat. Is de beschikking uitvoerbaar bij voorraad verklaard, dan hoeft daarop niet te worden gewacht: de voogdij begint daags nadat de beslissing is verstrekt of verzonden. Of dat zo is, staat in de beschikking zelf.
In de praktijk
Bent u door een ouder als voogd aangewezen, wacht dan niet af. Neem na het overlijden contact op met de rechtbank en vraag wat er van u wordt verwacht en binnen welke termijn u moet reageren. Weet u nog niet of u de rol op u wilt nemen, laat u dan informeren over wat de voogdij inhoudt voordat de termijn verstrijkt.
Wie de verklaring namens zichzelf door een ander wil laten afleggen, bijvoorbeeld omdat hij in het buitenland verblijft, moet die ander tijdig een bijzondere volmacht geven. Voor vragen over de praktische kant van de voogdij kunt u terecht bij de gemeente of bij een advocaat.