Boek 1 Artikel 266 (1:266 BW)

Bij beëindiging van het gezag blijft de ouder ouder, maar verliest hij het recht en de plicht om over zijn kind te beslissen. Dit artikel noemt de twee gronden waarop de rechtbank daartoe kan overgaan: de ouder kan de verantwoordelijkheid voor de opvoeding niet dragen binnen een termijn die voor dit kind nog aanvaardbaar is, of de ouder misbruikt het gezag.

Ernstige bedreiging en de aanvaardbare termijn

De eerste grond bestaat uit twee delen die allebei vervuld moeten zijn. Het kind moet in zijn ontwikkeling ernstig worden bedreigd. En de ouder moet niet in staat zijn de verantwoordelijkheid voor verzorging en opvoeding te dragen binnen een termijn die, gelet op deze persoon en zijn ontwikkeling, nog aanvaardbaar te noemen is. Wat die verantwoordelijkheid inhoudt, staat in artikel 1:247 BW.

De wet drukt die termijn niet uit in weken of maanden. De tekst koppelt haar aan 'de persoon en de ontwikkeling van de minderjarige'.

Misbruik van gezag

De tweede grond is misbruik van het gezag. Deze grond staat zelfstandig naast de eerste: er hoeft niet eerst een ondertoezichtstelling te zijn geweest.

Is het gezag van de ouder eerder geschorst, dan staat dat een beëindiging niet in de weg. Het tweede lid maakt duidelijk dat de rechtbank ook dan kan beëindigen, mits aan het eerste lid is voldaan.

Wie beslist

De rechtbank beslist, niet de gecertificeerde instelling of de Raad voor de Kinderbescherming; hun rapporten maken deel uit van het dossier waarop de rechtbank oordeelt. Wie het verzoek mag doen, staat in artikel 1:267 BW. Wijst de rechtbank het verzoek af, dan kan zij op grond van artikel 1:267a BW het kind alsnog onder toezicht stellen, maar alleen wanneer aan de grond voor die maatregel is voldaan. Verliest een ouder het gezag terwijl de andere ouder het ook heeft, dan gaat het gezag naar die ander; blijft er niemand over, dan benoemt de rechtbank een voogd.

In de praktijk

Beëindiging van het gezag betekent niet dat de familieband verdwijnt. De ouder blijft juridisch ouder, het kind houdt zijn afstamming en zijn achternaam, de onderhoudsplicht loopt door en omgang blijft mogelijk. Wat verandert, is wie beslist over school, behandeling en woonplek.

Krijgt u met zo'n verzoek te maken, laat u dan bijstaan. Vraag om het rapport dat aan het verzoek ten grondslag ligt, lees het door en geef schriftelijk aan wat volgens u onjuist of onvolledig is. U kunt uw eigen kijk op de afgelopen jaren ook met stukken onderbouwen, bijvoorbeeld met verklaringen van behandelaars.