Boek 1 Artikel 265e (1:265e BW)

Gedeeltelijk gezag voor de instelling tijdens uithuisplaatsing

De kinderrechter kan bij de verlening van de machtiging tot uithuisplaatsing en ook nadat deze machtiging is verleend, op verzoek bepalen dat het gezag gedeeltelijk wordt uitgeoefend door de gecertificeerde instelling die het toezicht uitoefent, voor zover dit noodzakelijk is in verband met de uitvoering van de ondertoezichtstelling. Hij kan dit doen met betrekking tot: a. de aanmelding van de minderjarige bij een onderwijsinstelling, b. het geven van toestemming voor een medische behandeling van de minderjarige jonger dan twaalf jaar of van de minderjarige van twaalf jaar of ouder die niet in staat kan worden geacht tot een redelijke waardering van zijn belangen ter zake, of c. het doen van een aanvraag tot het verlenen van een verblijfsvergunning ten behoeve van de minderjarige als bedoeld in de artikelen 14 of 28 van de Vreemdelingenwet 2000.
De duur van de gedeeltelijke uitoefening van het gezag is niet langer dan die van de verleende machtiging tot uithuisplaatsing.
De kinderrechter kan de duur van de gedeeltelijke uitoefening van het gezag telkens met ten hoogste een jaar verlengen.
Op verzoek kan een beslissing als bedoeld in het eerste of derde lid wegens gewijzigde omstandigheden worden gewijzigd.
De verzoeken, bedoeld in het eerste, derde en vierde lid, kunnen worden gedaan door de gecertificeerde instelling die het toezicht uitoefent. Indien deze gecertificeerde instelling niet tot een verzoek overgaat, zijn de raad voor de kinderbescherming of degene die niet de ouder is en de minderjarige als behorende tot zijn gezin verzorgt en opvoedt bevoegd tot het doen van het verzoek.

Toelichting

Bij een uithuisplaatsing houden ouders het gezag, maar dat kan de dagelijkse gang van zaken vastzetten: zonder handtekening van een ouder komt een kind soms niet op een school of krijgt het geen behandeling. Dit artikel geeft de kinderrechter de mogelijkheid om een deel van het gezag, en alleen dat deel, bij de gecertificeerde instelling te leggen die het toezicht uitoefent.

Om welke onderwerpen het gaat

De wet somt drie onderwerpen op en dat is een gesloten rij:

Aanmelding bij een onderwijsinstelling, zodat het kind naar school kan.
Toestemming voor een medische behandeling van een kind jonger dan twaalf jaar, of van een kind van twaalf jaar of ouder dat zijn belangen op dat punt niet redelijk kan overzien.
Het aanvragen van een verblijfsvergunning voor het kind, in de gevallen die de Vreemdelingenwet kent.

Voor alle andere beslissingen blijft de gezagsuitoefening bij de ouder; deze bepaling is dus geen sluiproute naar een volledige gezagsoverdracht. Dat wil niet zeggen dat het gezag verder onaangeroerd blijft: zolang de ondertoezichtstelling loopt kan de instelling schriftelijke aanwijzingen geven over verzorging en opvoeding, die de ouder en het kind moeten opvolgen, en kan zij op grond van artikel 1:265f BW beperken hoeveel contact een gezagsouder met het kind heeft.

Voorwaarde en duur

De rechter kan dit alleen bepalen voor zover het noodzakelijk is voor de uitvoering van de ondertoezichtstelling. De gedeeltelijke gezagsuitoefening duurt nooit langer dan de machtiging tot uithuisplaatsing zelf, en kan telkens met ten hoogste een jaar worden verlengd. Veranderen de omstandigheden, dan kan de beslissing op verzoek worden gewijzigd.

Wie het verzoekt

Het verzoek komt normaal van de gecertificeerde instelling die het toezicht uitoefent. Doet zij dat niet, dan mogen de raad voor de kinderbescherming en degene die het kind niet als ouder maar als lid van zijn gezin verzorgt en opvoedt het verzoek indienen. De kinderrechter beslist, zowel bij het verlenen van de machtiging als later.

Een voorbeeld

Een meisje van acht woont sinds enkele maanden in een pleeggezin. Haar moeder is onbereikbaar en tekent niets. De school wil een inschrijving met handtekening en de tandarts wil toestemming voor een behandeling onder narcose. De instelling verzoekt de kinderrechter om voor die twee onderwerpen het gezag gedeeltelijk bij haar te leggen. De moeder blijft verder gezagsdrager en beslist bijvoorbeeld nog steeds mee over godsdienstige opvoeding.

In de praktijk

Voor ouders voelt zo'n beslissing als een verdere inperking; het is er wel een met scherpe grenzen. Vraag daarom precies na voor welke onderwerpen en voor welke periode de rechter dit heeft bepaald. Vindt u dat de noodzaak is weggevallen, bijvoorbeeld omdat u weer bereikbaar bent en meewerkt, dan kunt u om wijziging vragen wegens gewijzigde omstandigheden.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Hoever reikt het gedeeltelijke gezag van de instelling?

Hoge Raad · 2021-05-21 · ECLI:NL:HR:2021:748

In een prejudiciele procedure ging het over de vraag wie beslist over uitstapjes en vakanties van een uit huis geplaatst kind. De Hoge Raad benadrukte dat een ondertoezichtstelling en uithuisplaatsing het gezag van de ouders wel beperken, maar dat het gezag bij de met gezag belaste ouders blijft berusten en alleen op de in de wet genoemde punten kan worden beperkt. Voor gewone dagelijkse beslissingen over het kind, zoals uitstapjes en vakanties, zijn de pleegouders in beginsel zelf bevoegd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst