Boek 1 Artikel 253r (1:253r BW)

Naast onbevoegdheid kent de wet twee situaties waarin een ouder het gezag feitelijk niet kan uitoefenen. De eerste is dat de ouders of de gezagdragende ouder, al dan niet tijdelijk, in de onmogelijkheid verkeren het gezag uit te oefenen. De tweede is dat het bestaan of de verblijfplaats van een gezagdragende ouder onbekend is. In beide gevallen geldt de regeling van artikel 1:253q BW op overeenkomstige wijze.

Wat overeenkomstige toepassing betekent

Praktisch komt het erop neer dat dezelfde oplossingen gelden als bij onbevoegdheid. Kan één van twee ouders met gezamenlijk gezag het gezag niet uitoefenen, dan doet de andere ouder dat alleen. Geldt de situatie voor beiden, of voor de enige gezagdrager, dan komt de rechtbank in beeld en kan een voogd worden benoemd of kan de andere ouder met het gezag worden belast.

Het gezag is geschorst, niet weg

Het tweede lid maakt het verschil met onbevoegdheid duidelijk. Neemt de andere ouder het gezag over, dan is het gezag van de betrokken ouder geschorst zolang de situatie duurt. Zijn gezag verdwijnt dus niet; het ligt stil. Zodra de belemmering voorbij is, kan hij het weer uitoefenen.

In de overige gevallen is het gezag geschorst totdat de rechter de ouders of één van hen opnieuw met het gezag belast. Daar zit een belangrijke beperking bij: de rechter kan dat alleen doen als is voldaan aan de eisen die artikel 1:277 BW stelt voor het herstel in het gezag. Terugkeer gaat dan dus niet vanzelf.

Wanneer dit speelt

De bepaling is geschreven voor uiteenlopende situaties: een ouder die in coma ligt, die is vermist of van wie niemand weet of hij nog leeft. Detentie levert die onmogelijkheid niet zonder meer op; of een gedetineerde ouder het gezag werkelijk niet kan uitoefenen, hangt van de omstandigheden af. Gemeenschappelijk is dat er niets mis is met de bevoegdheid van de ouder, maar dat hij feitelijk geen beslissingen kan nemen. Voor het kind is het gevolg hetzelfde: er moet iemand zijn die kan handelen.

Een voorbeeld. Een moeder met eenhoofdig gezag raakt bij een ongeval in coma. Haar gezag is geschorst. De rechtbank kan de vader met het gezag belasten of een voogd benoemen. Herstelt zij, dan kan zij verzoeken opnieuw met het gezag te worden belast, waarbij de eisen van artikel 1:277 BW gelden.

In de praktijk

Blijft een kind zonder beslisser achter, meld dat dan bij de raad voor de kinderbescherming; die kan onderzoek doen en een verzoek indienen. Voor familieleden die zelf een verzoek willen doen, is een advocaat nodig en is de rechtbank de bevoegde rechter. Leg zo goed mogelijk vast wat u hebt ondernomen om de ouder te bereiken; dat is voor de rechter belangrijke informatie.