Boek 1 Artikel 249 (1:249 BW)

Ook het kind heeft in de gezagsverhouding een eigen opdracht. Dit artikel bepaalt dat een minderjarige rekening moet houden met de bevoegdheden die de ouder of voogd bij de uitoefening van het gezag heeft, en met de belangen van de andere leden van het gezin waarvan hij deel uitmaakt. Het geldt dus zowel onder ouderlijk gezag als onder voogdij.

Wat de bepaling wel en niet zegt

De wet spreekt van 'dient rekening te houden' en legt het kind daarmee een eigen verplichting op. Waarmee het kind rekening moet houden, wordt bepaald door de bevoegdheden die bij het gezag horen; wat het gezag inhoudt, staat in artikel 1:247 BW.

Het tweede deel van de bepaling wijst naar het gezin. Een kind moet ook de belangen meewegen van broers, zussen en andere gezinsleden. De wettekst spreekt van de leden van het gezin 'waarvan hij deel uitmaakt'.

Wanneer het thuis schuurt

Het artikel verbindt zelf geen gevolg aan het niet nakomen van deze verplichting en bevat geen procedure. Bij ernstige problemen ligt de weg bij de hulpverlening en, als de ontwikkeling van het kind wordt bedreigd, bij de raad voor de kinderbescherming en de rechtbank.

Het artikel legitimeert geen dwang of straf; het verbod op geweld en vernederende behandeling in de opvoeding blijft onverkort gelden. De bevoegdheden waarmee het kind rekening moet houden, zijn de bevoegdheden die de ouder of voogd 'in het kader van de uitoefening van het gezag' heeft; daarbuiten reikt de verplichting niet.

In de praktijk

Het artikel legt zowel de ouder als het kind iets op: de ouder heeft het gezag met de bevoegdheden die daarbij horen, het kind moet daarmee en met de belangen van de andere gezinsleden rekening houden. Een leeftijd waarop die verplichting verandert, noemt de wet niet; zij geldt voor de minderjarige tot zijn achttiende. Voor opvoedondersteuning of jeugdhulp bij structurele botsingen is de gemeente het aanspreekpunt.