Boek 1 Artikel 233 (1:233 BW)

Deze bepaling trekt de grens tussen kind en volwassene. Minderjarig is wie de leeftijd van achttien jaren nog niet heeft bereikt en evenmin meerderjarig is verklaard op de manier die artikel 1:253ha BW regelt. Op de dag dat iemand achttien wordt, is hij dus meerderjarig, zonder dat daar een handeling of een beslissing voor nodig is.

Waarom die grens telt

Aan de minderjarigheid hangt vrijwel het hele jeugdrecht. Zolang iemand minderjarig is, staat hij onder gezag: ouderlijk gezag of voogdij. Hij is in beginsel handelingsonbekwaam en heeft voor rechtshandelingen de toestemming van zijn wettelijke vertegenwoordiger nodig. Kinderbeschermingsmaatregelen zoals de ondertoezichtstelling zijn alleen mogelijk bij minderjarigen, en ook de bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding hoort bij deze fase.

Dat betekent niet dat een minderjarige niets zelf kan. Voor een rechtshandeling die in het maatschappelijk verkeer gebruikelijk is voor iemand van zijn leeftijd, wordt de toestemming van de wettelijk vertegenwoordiger verondersteld te zijn verleend (artikel 1:234 BW). Kleine dagelijkse aankopen doet een jongere dus gewoon zelf.

De uitzondering: meerderjarigverklaring

De wet kent één uitzondering op de leeftijdsgrens. Een minderjarige moeder kan onder voorwaarden meerderjarig worden verklaard, zodat zij zelf het gezag over haar kind kan uitoefenen in plaats van zelf onder gezag te blijven staan. Die verklaring maakt haar volledig meerderjarig; zij valt daarna niet meer onder deze titel.

Wat er op de achttiende verjaardag verandert

Op die dag eindigt het gezag van de ouders van rechtswege, met alles wat daaraan vastzit: geen ondertoezichtstelling meer, geen vertegenwoordiging meer, en de jongere beslist zelf over zijn geld en zijn behandeling. Wat niet ophoudt, is de onderhoudsplicht van de ouders: die loopt in aangepaste vorm door voor jongvolwassenen tot een bepaalde leeftijd, met een eigen regeling in dit boek.

Een voorbeeld. Een jongere van zeventien met een bijbaan wil een telefoonabonnement afsluiten. Hij is minderjarig, dus de ouders komen erbij kijken. Een dag na zijn achttiende verjaardag kan hij hetzelfde contract volledig zelfstandig sluiten, en is hij er ook zelf aansprakelijk voor.

In de praktijk

Loop rond de achttiende verjaardag na wat er geregeld moet worden: bankzaken, verzekeringen, zorgpremie, studiefinanciering en toeslagen komen op naam van de jongere te staan. Heeft uw kind een beperking en kan het zijn zaken niet zelf regelen, kijk dan tijdig naar bewind, mentorschap of curatele; die maatregelen vraagt u bij de kantonrechter en zij kunnen al voor de achttiende verjaardag worden voorbereid.