Boek 1 Artikel 231 (1:231 BW)

Adoptie is bedoeld om blijvend te zijn, maar niet onaantastbaar. Dit artikel geeft één weg terug: de rechtbank kan de adoptie herroepen. Het verzoek daartoe moet van de geadopteerde zelf komen; de wet kent die bevoegdheid aan niemand anders toe.

Een smal tijdvak

Geteld wordt vanaf de dag waarop de geadopteerde meerderjarig werd. Het verzoek mag niet eerder dan twee jaren en niet later dan vijf jaren na die dag worden ingediend. Doorgaans is dat startpunt de achttiende verjaardag, maar meerderjarigheid kan eerder intreden, bijvoorbeeld als een jonge moeder meerderjarig is verklaard (artikel 1:253ha BW); dan verschuift het hele venster naar voren. De wet koppelt het venster aan het moment van indiening van het verzoek, niet aan het moment waarop de rechter beslist: een verzoek dat binnen de periode is ingediend, valt erbinnen, ook als de uitspraak later volgt.

Het tijdvak is in de wet opgenomen als een van de voorwaarden waaronder het verzoek kan worden toegewezen.

De maatstaf

De herroeping moet in het kennelijk belang van de geadopteerde zijn, en de rechter moet in gemoede overtuigd zijn van de redelijkheid ervan.

Wie beslist

Het verzoek gaat naar de rechtbank en wordt door een advocaat ingediend. De adoptiefouders worden als belanghebbenden bij de zaak betrokken en kunnen hun standpunt geven, maar zij hebben geen stem in de beslissing om de procedure te starten; dat is uitsluitend aan de geadopteerde.

Een voorbeeld. Iemand is als kind geadopteerd, heeft sinds zijn zestiende geen contact meer met zijn adoptiefouders en heeft de band met zijn oorspronkelijke familie hersteld. Op zijn eenentwintigste, dus na de wachttijd van twee jaren, vraagt hij herroeping. De rechter beoordeelt of dat werkelijk in zijn belang is en of het redelijk is.

In de praktijk

Zet de data op een rij zodra u hierover nadenkt: het venster van twee tot vijf jaren, gerekend vanaf de dag waarop u meerderjarig werd, is kort, en indienen binnen die periode voorkomt discussie. Laat u voorlichten over de gevolgen, want herroeping verbreekt banden en laat andere herleven, met effect op erfrecht en onderhoudsplicht. Wilt u alleen contact herstellen met uw oorspronkelijke familie, dan is daarvoor geen herroeping nodig.