- Het ouderschap van een persoon kan, ook indien deze is overleden, op de grond dat deze de verwekker is van het kind of op de grond dat deze als levensgezel van de moeder ingestemd heeft met een daad die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad, door de rechtbank worden vastgesteld op verzoek van: a. de moeder, tenzij het kind de leeftijd van zestien jaar heeft bereikt; b. het kind.
- Vaststelling van het ouderschap kan niet geschieden, indien: a. het kind twee ouders heeft; b. tussen de in de aanhef van het eerste lid bedoelde persoon en de moeder van het kind krachtens artikel 41 geen huwelijk zou mogen worden gesloten; c. de in de aanhef van het eerste lid bedoelde persoon een minderjarige is die de leeftijd van zestien jaren nog niet heeft bereikt, tenzij hij voordat hij deze leeftijd heeft bereikt is overleden.
- Het verzoek wordt door de moeder ingediend binnen vijf jaren na de geboorte van het kind of, in geval van onbekendheid met de identiteit van de vermoedelijke verwekker dan wel van onbekendheid met zijn verblijfplaats, binnen vijf jaren na de dag waarop de identiteit en de verblijfplaats aan de moeder bekend zijn geworden.
- Overlijdt het kind voordat vaststelling van het ouderschap heeft kunnen plaatsvinden, dan kan een afstammeling van het kind in de eerste graad de vaststelling van het ouderschap aan de rechtbank verzoeken, mits de in de aanhef van het eerste lid bedoelde persoon, nog in leven is. Het verzoek wordt gedaan binnen een jaar na de dag van overlijden of binnen een jaar nadat het overlijden ter kennis van de verzoeker is gekomen.
- De vaststelling van het ouderschap, mits de beschikking daartoe in kracht van gewijsde is gegaan, werkt terug tot het moment van de geboorte van het kind. Te goeder trouw door derden verkregen rechten worden hierdoor nochtans niet geschaad. Voorts ontstaat geen verplichting tot teruggave van vermogensrechtelijke voordelen, voor zover degene die hen heeft genoten ten tijde van het doen van het verzoek daardoor niet was gebaat.
←
Terug 1:206 · Gevolgen van de vernietiging van een erkenning
Verder 1:208 · Kinderalimentatie bij vaststelling van het ouderschap
→
Boek 1 Artikel 207 (1:207 BW)
Gerechtelijke vaststelling van het ouderschap
Wettekst
Toelichting
Juridisch ouderschap kan ook door een beslissing van de rechter ontstaan. Op verzoek van de moeder of van het kind kan de rechtbank vaststellen dat een bepaalde persoon ouder is van het kind, en de wet zegt uitdrukkelijk dat dit ook kan als die persoon al is overleden. Er zijn twee gronden. De eerste is dat de betrokkene het kind heeft verwekt. De tweede is dat hij of zij als levensgezel van de moeder heeft ingestemd met een daad waaruit het kind kan zijn voortgekomen; die tweede grond is niet tot mannen beperkt, zodat ook het ouderschap van de vrouwelijke levensgezel van de moeder zo kan worden vastgesteld.
Wie het kan vragen
Alleen de moeder en het kind kunnen dit verzoek doen. De moeder kan het niet meer doen zodra het kind zestien jaar is; vanaf die leeftijd is het aan het kind zelf. De vermoedelijke vader kan zijn eigen ouderschap niet langs deze weg laten vaststellen; voor hem is erkenning de aangewezen route.
Wanneer het niet kan
- Het kind heeft al twee ouders. Een derde ouder kent de wet niet.
- Verboden verwantschap. Als de betrokkene en de moeder op grond van artikel 1:41 BW geen huwelijk zouden mogen sluiten.
- Te jonge betrokkene. Als hij minderjarig is en nog geen zestien jaar, tenzij hij voor die leeftijd is overleden.
De termijnen
De moeder moet haar verzoek indienen binnen vijf jaren na de geboorte van het kind. Kende zij de identiteit of de verblijfplaats van de vermoedelijke verwekker niet, dan gaan die vijf jaren pas lopen op de dag waarop zij die wel te weten komt. Het kind zelf is niet aan zo'n termijn gebonden. Overlijdt het kind voordat het ouderschap kon worden vastgesteld, dan kan een afstammeling in de eerste graad van het kind het verzoek doen, mits de betrokkene nog leeft; dat verzoek moet binnen een jaar na het overlijden of na de kennisneming daarvan worden gedaan.
Wat de vaststelling doet
Zodra de beschikking onherroepelijk is, werkt de vaststelling terug tot de geboorte van het kind. Het kind is dan vanaf zijn geboorte kind van deze ouder, met alle gevolgen voor naam, erfrecht en onderhoud. Rechten die derden te goeder trouw hebben verkregen, blijven wel overeind, en genoten vermogensrechtelijke voordelen hoeven niet te worden teruggegeven voor zover degene die ze genoot daardoor op het moment van het verzoek niet meer was gebaat.
Een voorbeeld. Een vrouw krijgt een kind; de verwekker wil niets met het kind te maken hebben en weigert te erkennen. Zij kan de rechtbank binnen vijf jaar na de geboorte vragen zijn ouderschap vast te stellen. Wordt dat toegewezen, dan is hij vanaf de geboorte juridisch vader en dus ook onderhoudsplichtig.
In de praktijk
Het verzoek loopt via de rechtbank en dus via een advocaat; voor een minderjarig kind wordt een bijzondere curator benoemd. DNA-onderzoek speelt vaak een rol, en weigering daaraan mee te werken kan in de beoordeling worden betrokken. Vraag meteen om een bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding: de rechter kan dat in dezelfde uitspraak regelen.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Wanneer mag de rechter DNA-onderzoek bevelen?
De vrouw wilde het vaderschap laten vaststellen en de rechter beval een deskundigenonderzoek naar het verwekkerschap. De Hoge Raad oordeelde dat voor zo'n onderzoek niet nodig is dat het verwekkerschap al vaststaat: noodzakelijk en voldoende is dat op grond van de gebleken feiten en omstandigheden aannemelijk is dat de man de verwekker van het kind kán zijn. Die drempel is sindsdien de vaste maatstaf voor het gelasten van DNA-onderzoek in afstammingszaken.
-
Hoe wordt verwekkerschap aangetoond?
In een procedure tot gerechtelijke vaststelling van het ouderschap ging het om de vraag hoe het verwekkerschap moet worden aangetoond. De Hoge Raad overwoog dat de wet niet voorschrijft hoe moet worden aangetoond dat iemand de verwekker van een kind is. Uit de wetsgeschiedenis volgt wel dat de rechter ambtshalve bewijs kan verlangen en ambtshalve een deskundigenbericht kan gelasten, maar daarin is geen aanknopingspunt te vinden voor de stelling dat het hof ambtshalve een DNA-onderzoek had moeten bevelen. Het cassatieberoep werd verworpen.
-
Vaststelling van het vaderschap na overlijden
Het ging om de gerechtelijke vaststelling van het vaderschap van een inmiddels overleden man over zijn minderjarige zoon. De Hoge Raad overwoog dat voor vaststelling van het vaderschap niet meer is vereist dan dat de man de verwekker van het kind is; voor een afweging van de belangen van het kind tegenover die van de verwekker is daarbij geen plaats. Het beroep van de familieleden van de overleden man op artikel 8 EVRM ging niet op: nu de man is overleden, kan van een inbreuk op hun familie- of gezinsleven met hem geen sprake zijn. Het cassatieberoep werd verworpen.
-
Werkt een afstammingsbeslissing tegenover iedereen?
In een vaderschapsactie was een bevel tot medewerking aan DNA-onderzoek gegeven en speelde de vraag welke kracht een eerdere beslissing over de afstamming had. De Hoge Raad overwoog dat een beschikking die betrekking heeft op de persoonlijke staat van iemand naar haar aard rechtskracht heeft tegenover eenieder. Verder oordeelde hij dat het hof verklaringen uit een voorlopig getuigenverhoor waarbij een partij niet aanwezig of vertegenwoordigd was, buiten beschouwing hád kunnen laten, maar daartoe niet verplicht was. De uitspraak verduidelijkt de werking van afstammingsbeslissingen en de bewijsvoering daarin.
-
Drempel voor DNA-onderzoek bevestigd
De moeder verzocht gerechtelijke vaststelling van het vaderschap; het hof wees dat verzoek af zonder DNA-onderzoek te gelasten. De Hoge Raad herhaalde dat de rechter een DNA-onderzoek kan bevelen en dat daarvoor volgens vaste rechtspraak noodzakelijk en voldoende is dat aannemelijk is dat de man de verwekker kan zijn. Omdat het hof onvoldoende kenbaar aandacht had besteed aan de stellingen van de moeder, slaagden haar klachten. Het arrest bevestigt de lage drempel voor het gelasten van DNA-onderzoek.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.