Boek 1 Artikel 179 (1:179 BW)

Een scheiding van tafel en bed laat het huwelijk bestaan. Wil een van de echtgenoten later een volledig einde, dan kan hij de rechter om ontbinding van het huwelijk vragen. Dit artikel stelt daarvoor een tijdsvereiste: op verzoek van één echtgenoot wordt de ontbinding uitgesproken als de scheiding van tafel en bed ten minste drie jaren heeft geduurd.

Verkorting tot minimaal een jaar

Het tweede lid laat een kortere termijn toe. Op verzoek kan de rechter de drie jaren bekorten tot ten minste een jaar, als de andere echtgenoot zich gedurig schuldig maakt aan wangedrag in zodanige mate dat van de verzoeker niet kan worden gevergd het huwelijk te laten voortbestaan. Een jaar is daarbij de ondergrens; korter kan niet.

De wet stelt twee elementen: het wangedrag moet gedurig zijn, dus voortdurend of telkens terugkerend, en het moet zo ernstig zijn dat voortzetting van het huwelijk van de verzoeker niet kan worden gevergd. De verzoeker moet die feiten stellen en zo nodig bewijzen; of zij de verkorting dragen, beoordeelt de rechter aan de hand van de omstandigheden van het geval.

De procedure

De rechtbank beslist, op een verzoek dat via een advocaat wordt ingediend. De ontbinding zelf komt, net als bij echtscheiding, pas tot stand door inschrijving bij de burgerlijke stand. Vanaf dat moment is het huwelijk geëindigd en kan ieder van beiden opnieuw trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan, wat tijdens de scheiding van tafel en bed niet mogelijk is.

Een voorbeeld. Een vrouw en haar man zijn sinds achttien maanden van tafel en bed gescheiden; de scheiding is toen ook ingeschreven. Zij wil het huwelijk definitief beëindigen, hij niet. Zonder bijzondere omstandigheden moet zij wachten tot de drie jaren vol zijn. Kan zij aantonen dat hij haar al die tijd aanhoudend bedreigt en lastigvalt, dan kan zij de rechter vragen de termijn te bekorten; omdat er al meer dan een jaar is verstreken, staat de ondergrens daaraan niet in de weg.

In de praktijk

Voor de berekening van de duur is de werking van de scheiding van tafel en bed bepalend, en die begint pas met de inschrijving in het huwelijksgoederenregister. Wie wil weten wanneer de drie jaren of, bij verkorting, het ene jaar vol zijn, rekent dus vanaf die inschrijvingsdatum en niet vanaf de uitspraak of het moment waarop de echtgenoten uit elkaar gingen. Het verzoek kan door één echtgenoot worden ingediend; meewerking van de ander is niet nodig. Afspraken die bij de scheiding van tafel en bed zijn gemaakt, bijvoorbeeld over alimentatie of de verdeling, verdienen bij het verzoek om ontbinding opnieuw aandacht.