Het huwelijk eindigt: a. door de dood; b. indien degene ten aanzien van wie overeenkomstig de bepalingen van de tweede afdeling van de achttiende titel van dit boek de vermissing is vastgesteld, dan wel overeenkomstig de bepalingen van de derde afdeling van de achttiende titel van dit boek het overlijden is vastgesteld, nog in leven is op de dag waarop de achtergebleven echtgenoot een nieuw huwelijk of geregistreerd partnerschap is aangegaan: door de voltrekking van dit huwelijk of geregistreerd partnerschap; c. door echtscheiding, overeenkomstig de bepalingen van de tweede afdeling van deze titel; d. door ontbinding van het huwelijk na scheiding van tafel en bed, overeenkomstig de bepalingen van de tweede afdeling van de tiende titel van dit boek.
Boek 1 Artikel 149 (1:149 BW)
De manieren waarop een huwelijk eindigt
Wettekst
Toelichting
Een huwelijk eindigt niet doordat partners uit elkaar gaan, apart gaan wonen of jarenlang geen contact meer hebben. Dit artikel geeft de volledige lijst van manieren waarop een huwelijk juridisch ophoudt te bestaan: door de dood, door echtscheiding, door ontbinding van het huwelijk nadat de echtgenoten van tafel en bed zijn gescheiden, en in het bijzondere geval waarin een vermist of overleden verklaarde echtgenoot toch blijkt te leven terwijl de achterblijver inmiddels opnieuw is getrouwd of een geregistreerd partnerschap is aangegaan. Staat uw situatie niet in die lijst, dan bent u nog getrouwd, met alle gevolgen van dien.
Door overlijden
De dood beëindigt het huwelijk vanzelf. Er is geen procedure en geen rechter voor nodig; de ambtenaar van de burgerlijke stand maakt de akte van overlijden op en daarmee is het huwelijk voorbij. Wat er daarna met het vermogen gebeurt, staat niet hier maar in het erfrecht van Boek 4.
Door echtscheiding of na scheiding van tafel en bed
Echtscheiding is de bekendste route en loopt via de rechtbank; de gronden en de procedure staan in de volgende artikelen van deze titel. Daarnaast bestaat de scheiding van tafel en bed: die laat het huwelijk zelf in stand en beëindigt alleen de samenleving. Wie op die manier gescheiden is, moet voor het echte einde van het huwelijk de aparte weg van de ontbinding na scheiding van tafel en bed bewandelen. In beide gevallen geldt dat het huwelijk pas voorbij is als de beschikking van de rechter is ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand; tot dat moment blijft u getrouwd.
De vermiste echtgenoot die terugkomt
Het vierde geval is zeldzaam maar praktisch onmisbaar. Als van iemand de vermissing of het overlijden volgens de daarvoor geldende regeling van dit boek is vastgesteld, mag de achtergebleven echtgenoot opnieuw trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan. Blijkt de vermiste daarna toch in leven te zijn geweest op de dag van dat nieuwe huwelijk, dan is het oude huwelijk op dat moment geëindigd. De wet kiest dus voor de nieuwe relatie en voorkomt dat iemand plotseling twee huwelijken tegelijk blijkt te hebben.
Wat er niet in deze opsomming staat
Vernietiging van een huwelijk hoort hier niet thuis: dat is een andere figuur, waarbij een huwelijk wordt aangetast omdat het niet had mogen worden gesloten. Ook een echtscheiding die in het buitenland is uitgesproken en hier niet wordt erkend, brengt geen einde aan het huwelijk. En feitelijk uit elkaar zijn verandert niets aan uw huwelijkse staat.
Een voorbeeld. Twee mensen wonen al twaalf jaar apart, hebben ieder een nieuw leven en spreken elkaar niet meer. Zij zijn nog steeds echtgenoten: zij erven van elkaar, zij kunnen niet met een ander trouwen en zij kunnen elkaars schulden of alimentatievragen tegenkomen. Pas een uitspraak van de rechtbank, ingeschreven bij de burgerlijke stand, maakt daar een einde aan.
In de praktijk
Wilt u weten of u nog getrouwd bent, kijk dan naar de registers van de burgerlijke stand en naar de basisregistratie personen van uw gemeente; daar staat uw burgerlijke staat. Zolang die staat ongewijzigd is, gelden alle gevolgen van het huwelijk gewoon door, ook voor erfenis, pensioen en toeslagen.