Boek 1 Artikel 138 (1:138 BW)

Echtgenoten die op huwelijkse voorwaarden zijn getrouwd, besturen ieder hun eigen vermogen. Artikel 1:138 BW zegt daar twee dingen over. Ten eerste hoeft niemand aan zijn echtgenoot verantwoording af te leggen over dat bestuur, en levert slecht bestuur geen recht op schadevergoeding op. Ten tweede krijgt elke echtgenoot wél recht op informatie: hij kan jaarlijks een opgave vragen van wat er te verrekenen valt.

Vrij bestuur, geen verantwoording

Ieder mag zijn eigen goederen beheren zoals hij wil. Beleggingen die tegenvallen, een aankoop die achteraf onverstandig blijkt: het levert op zichzelf geen aansprakelijkheid op tegenover de ander. Die vrijheid is het spiegelbeeld van gescheiden vermogens. Zij is niet grenzeloos — verspilling en lichtvaardig schulden maken hebben wel gevolgen, maar die staan in artikel 1:139 BW.

Het recht op een jaarlijkse opgave

Tegenover die vrijheid staat een informatieplicht. U kunt elk jaar van uw echtgenoot verlangen dat hij opgeeft welke inkomsten en welk vermogen onder de verrekening vallen. De wet stelt eisen aan die opgave: zij moet gespecificeerd zijn, op schrift staan en ondertekend zijn. Van dit recht kan niet worden afgeweken, ook niet in de huwelijkse voorwaarden zelf.

• Gespecificeerd — geen totaalbedrag, maar posten die te controleren zijn.

- Schriftelijk en ondertekend — een opgave waaraan de opsteller zich vastlegt.

Wat als de opgave uitblijft of niet klopt

Geschillen over de opgave worden op verzoek van een van de echtgenoten door de rechtbank beslist. De kantonrechter komt hier niet aan te pas. Blijft uw echtgenoot weigeren, dan is er nog een zwaarder middel: het weigeren van deze opgave is een van de gronden waarop de rechter de wederzijdse verrekenplicht kan opheffen, zoals artikel 1:139 BW bepaalt.

Een voorbeeld: een echtpaar heeft een periodiek verrekenbeding, maar rekent al jaren niet af. De een heeft een onderneming en de ander weet niet hoe die ervoor staat. Zij kan jaarlijks een gespecificeerde opgave vragen. Komt die niet, dan kan zij de rechtbank inschakelen in plaats van de kwestie te laten liggen tot een scheiding.

In de praktijk

Gebruik dit recht ook als het goed gaat: een jaarlijkse opgave maakt de afrekening later veel eenvoudiger en voorkomt dat u bij een scheiding moet terugzoeken in tien jaar administratie. Leg de opgave bij uw eigen stukken en bewaar hem. Doet u dat niet en is er nooit afgerekend, dan komt het bewijsvermoeden van artikel 1:141 BW in beeld, dat ervan uitgaat dat het aanwezige vermogen is gevormd uit wat verrekend had moeten worden.