Boek 1 Artikel 103 (1:103 BW)

Afstand doen van de gemeenschap

Ieder der echtgenoten heeft het recht van de gemeenschap afstand te doen; alle daarmede strijdige overeenkomsten zijn nietig.
Het deel der gemeenschap waarvan afstand wordt gedaan, wast aan bij het deel van de andere echtgenoot.
De echtgenoot die afstand heeft gedaan, kan uit de gemeenschap niets terugvorderen dan alleen zijn bed met bijbehorend beddegoed en de kleren die hij voor zijn persoonlijk gebruik nodig heeft. Hij kan de papieren en gedenkstukken, tot zijn familie behorende, tegen de geschatte prijs overnemen.
Door deze afstand wordt hij ontheven van de aansprakelijkheid en de draagplicht voor schulden der gemeenschap, waarvoor hij vóór de ontbinding der gemeenschap niet aansprakelijk was.
Hij blijft aansprakelijk voor de schulden der gemeenschap, waarvoor hij vóór de ontbinding der gemeenschap aansprakelijk was. Indien hij een schuld, waarvoor beide echtgenoten vóór de ontbinding der gemeenschap voor het geheel aansprakelijk waren, voor meer dan de helft heeft voldaan, heeft hij voor het meerdere verhaal tegen de andere echtgenoot.
Indien de andere echtgenoot een schuld der gemeenschap, waarvoor hij vóór de ontbinding der gemeenschap niet aansprakelijk was, geheel of ten dele heeft voldaan, heeft hij deswege verhaal tegen de echtgenoot die de afstand heeft gedaan. Heeft hij een schuld, waarvoor beide echtgenoten vóór de ontbinding der gemeenschap voor het geheel aansprakelijk waren, voor meer dan de helft voldaan, dan heeft hij voor het meerdere verhaal tegen de echtgenoot die de afstand heeft gedaan.

Toelichting

Wie na de ontbinding vaststelt dat de gemeenschap vooral uit schulden bestaat, kan ervan afzien. Iedere echtgenoot heeft het recht afstand te doen van de gemeenschap. Afspraken die dat recht wegnemen zijn nietig: u kunt er dus niet vooraf van worden beroofd, ook niet bij overeenkomst met uw echtgenoot.

Wat afstand doet met uw aandeel

Het deel waarvan u afstand doet, groeit aan bij het deel van de andere echtgenoot. Die houdt daardoor de goederen van de gemeenschap in hun geheel; wat de afstand met de schulden doet, is een aparte vraag die de wet in de volgende leden beantwoordt. U kunt uit de gemeenschap vrijwel niets meer terugvorderen: alleen uw bed met beddengoed en de kleren die u voor uw persoonlijk gebruik nodig heeft. Papieren en gedenkstukken uit uw familie mag u wel overnemen tegen de geschatte prijs.

Wat afstand met de schulden doet

Schulden waarvoor u vóór de ontbinding niet aansprakelijk was: daarvan bent u door de afstand bevrijd, zowel wat de aansprakelijkheid als wat de draagplicht betreft.

- Schulden waarvoor u vóór de ontbinding wél aansprakelijk was: die blijft u houden. Afstand is geen kwijtschelding van uw eigen schulden.

Verrekening achteraf

Betaalt u een schuld waarvoor u beiden voor het geheel aansprakelijk was voor meer dan de helft, dan kunt u het meerdere op uw ex-echtgenoot verhalen. Omgekeerd geldt hetzelfde: betaalt de andere echtgenoot een gemeenschapsschuld waarvoor hij niet aansprakelijk was, dan kan hij dat op u verhalen, en betaalt hij meer dan de helft van een gezamenlijke schuld, dan kan hij het meerdere terugvorderen.

Wanneer dit zinvol is

Afstand doen is een noodmaatregel bij een gemeenschap die per saldo negatief is, bijvoorbeeld doordat de ander grote zakelijke schulden heeft gemaakt. Is er wel vermogen, dan levert afstand alleen verlies op. Reken daarom eerst door wat er overblijft; laat u daarbij helpen, want de gevolgen zijn definitief.

In de praktijk

Een vrouw ontdekt bij het overlijden van haar man dat zijn onderneming een berg schulden achterlaat die in de gemeenschap viel. Zij doet afstand. Zij houdt haar bed, haar kleding en de familiepapieren die zij overneemt, en is af van de schulden waarvoor zij daarvoor niet aansprakelijk was. Voor de gezamenlijke hypotheek, die zij zelf mede was aangegaan, blijft zij wel aansprakelijk.

De akte van afstand moet volgens artikel 1:104 BW binnen drie maanden na de ontbinding zijn ingeschreven; is uw echtgenoot overleden, dan lopen die drie maanden vanaf de dag waarop u van het overlijden kennis kreeg. Wie twijfelt, doet er goed aan meteen advies te vragen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst