Boek 1 Artikel 101 (1:101 BW)

Bij de verdeling van een ontbonden gemeenschap is niet alles in geld uit te drukken. Deze bepaling geeft ieder van de echtgenoten daarom een voorkeursrecht: hij mag een aantal soorten goederen naar zich toe halen tegen de geschatte prijs. De ander kan dat niet tegenhouden; die krijgt de waarde ervan verrekend.

Welke goederen u kunt overnemen

• Kleren en sieraden die voor uw eigen gebruik zijn.
• Beroeps- en bedrijfsmiddelen: het gereedschap, de machines, de instrumenten en de spullen waarmee u uw werk doet.

- Papieren en gedenkstukken die bij uw familie horen: brieven, foto's, documenten en erfstukken uit uw eigen familie.

Tegen de geschatte prijs

Overnemen is geen gratis krijgen. Het goed wordt gewaardeerd en die waarde telt mee in de verdeling: u krijgt het toebedeeld en er wordt naar rato mee verrekend. Zijn de echtgenoten het over de waarde niet eens, dan kan een taxateur worden ingeschakeld; komen zij er dan nog niet uit, dan beslist de rechter in de verdelingsprocedure.

Waarom deze regel er is

Zonder deze bepaling zou een verdeling ertoe kunnen leiden dat iemand zijn eigen gereedschap kwijtraakt en zijn beroep niet meer kan uitoefenen, of dat het fotoalbum van zijn grootouders bij de ex-partner terechtkomt. De wet erkent dat aan dit soort goederen een persoonlijk of beroepsmatig belang kleeft dat zwaarder weegt dan de vrije keuze bij de verdeling.

Wat er niet onder valt

Het gaat om een beperkte categorie. De inboedel, de auto, de woning en het spaargeld vallen erbuiten; die worden gewoon verdeeld. Een verzameling of een dure hobby valt er evenmin onder, tenzij die als beroepsmiddel dient. Gaat het om spullen die al buiten de gemeenschap vielen, dan is deze bepaling niet nodig: die zijn al van u.

In de praktijk

Een timmerman gaat scheiden. Zijn machines vallen in de gemeenschap, maar hij kan ze overnemen tegen de geschatte prijs, zodat hij kan blijven werken. Zijn ex-partner ziet die waarde terug in de verdeling. Zij neemt op haar beurt de sieraden die zij droeg en het familiearchief van haar ouders over.

Maak bij het uit elkaar gaan een lijst van wat ieder wil overnemen en laat een taxateur naar de grotere posten kijken. Dat is goedkoper dan een procedure over de vraag wat de boormachines waard waren.