Boek 1 Artikel 99 (1:99 BW)

Het moment waarop de gemeenschap wordt ontbonden

De gemeenschap wordt van rechtswege ontbonden: a. in geval van het eindigen van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap door overlijden: op het tijdstip van overlijden; b. in geval van beëindiging van het huwelijk door echtscheiding of ontbinding van het geregistreerd partnerschap door de rechter: op het tijdstip van indiening van het verzoek tot echtscheiding onderscheidenlijk indiening van het verzoek tot ontbinding van het geregistreerd partnerschap; c. in geval van scheiding van tafel en bed: op het tijdstip van indiening van het verzoek tot scheiding van tafel en bed; d. in geval van opheffing van de gemeenschap door een beschikking: op het tijdstip van indiening van het verzoek tot opheffing van de gemeenschap; e. in geval van beëindiging van het geregistreerd partnerschap met wederzijds goedvinden: op het tijdstip waarop de overeenkomst tot beëindiging wordt gesloten; f. in geval van vermissing en een daarop gevolgd huwelijk of geregistreerd partnerschap: op het tijdstip waarop de beschikking, bedoeld in artikel 417, eerste lid, in kracht van gewijsde is gegaan; g. in geval van opheffing bij latere huwelijkse voorwaarden: op het tijdstip, bedoeld in artikel 120, eerste lid.
De ontbinding van de gemeenschap door indiening van een verzoek als bedoeld in het eerste lid, onder b, c en d, alsmede door sluiting van een overeenkomst als bedoeld onder e, kan aan derden die daarvan onkundig waren slechts worden tegengeworpen, indien het desbetreffende verzoek dan wel de overeenkomst ingeschreven was in het huwelijksgoederenregister, bedoeld in artikel 116.
Indien vast komt te staan dat een verzoek als bedoeld in het eerste lid, onder b, c en d, dan wel een overeenkomst als bedoeld in het eerste lid, onder e, niet meer kan leiden tot echtscheiding, ontbinding van het geregistreerd partnerschap, scheiding van tafel en bed, opheffing van de gemeenschap door een beschikking, onderscheidenlijk beëindiging van het geregistreerd partnerschap met wederzijds goedvinden, worden alle gevolgen van de gemeenschap geacht steeds te hebben bestaan, alsof er geen verzoek was ingediend of overeenkomst was gesloten, tenzij zich inmiddels een andere grond voor ontbinding heeft voorgedaan. Nochtans wordt de geldigheid van rechtshandelingen die zijn verricht tussen het tijdstip van indiening van het verzoek of sluiting van de overeenkomst en het tijdstip waarop komt vast te staan dat het verzoek of de overeenkomst niet meer tot het in de eerste zin bedoelde gevolg kan leiden, beoordeeld naar het tijdstip van de handeling.
Tezamen met een verzoek als bedoeld in het eerste lid, onder b, c of d kan reeds overeenkomstig titel 7 van Boek 3 een vordering worden ingesteld tot verdeling van de gemeenschap, tot gelasten van de wijze van verdeling en tot vaststelling van de verdeling.

Toelichting

Dit artikel bepaalt wanneer een gemeenschap van goederen ophoudt te bestaan. Dat gebeurt van rechtswege, dus zonder dat iemand daar iets voor hoeft te doen. Het genoemde tijdstip is de peildatum: wat daarna wordt verdiend of geleend, valt niet meer in de gemeenschap. Voor mensen die uit elkaar gaan is dat vaak het belangrijkste getal van de hele afwikkeling.

De momenten op een rij

Overlijden: het tijdstip van overlijden.
Echtscheiding of ontbinding van het partnerschap door de rechter: het tijdstip waarop het verzoek wordt ingediend, dus niet de uitspraak en niet de inschrijving.
Scheiding van tafel en bed of opheffing van de gemeenschap bij beschikking: het tijdstip waarop dat verzoek wordt ingediend.
Beëindiging van het partnerschap met wederzijds goedvinden: het moment waarop de overeenkomst wordt gesloten.

- Opheffing bij latere huwelijkse voorwaarden: het tijdstip dat de wet daarvoor aanwijst. En bij vermissing gevolgd door een nieuw huwelijk of partnerschap: het moment waarop de beschikking over de vermissing onherroepelijk is geworden.

Waarom de peildatum zo belangrijk is

Vanaf de indiening van het verzoek bouwt ieder voor zichzelf op. Het salaris dat daarna binnenkomt is privé, en een schuld die daarna wordt gemaakt komt niet meer op het gezamenlijke vermogen te drukken. Voor de omvang van de te verdelen boedel telt dus de stand op die datum, ook al duurt de procedure daarna nog maanden.

Werking tegenover derden

Wie van niets weet, mag op de oude situatie afgaan. De ontbinding door indiening van een verzoek of door het sluiten van een beëindigingsovereenkomst kan aan onwetende derden alleen worden tegengeworpen als het verzoek of de overeenkomst was ingeschreven in het huwelijksgoederenregister, bedoeld in artikel 1:116 BW. Die inschrijving is dus geen formaliteit, maar bepaalt of u zich tegenover een schuldeiser op de peildatum kunt beroepen.

Als de scheiding niet doorgaat

Blijkt dat het verzoek of de overeenkomst niet meer tot een scheiding, ontbinding of opheffing kan leiden, bijvoorbeeld omdat het verzoek wordt ingetrokken of afgewezen, dan worden alle gevolgen van de gemeenschap geacht steeds te hebben bestaan, tenzij zich intussen een andere grond voor ontbinding heeft voorgedaan. Handelingen die in de tussentijd zijn verricht, worden wel beoordeeld naar het moment waarop zij plaatsvonden.

In de praktijk

Een vrouw dient in maart een echtscheidingsverzoek in; de uitspraak volgt pas in december. De bonus die haar man in oktober ontvangt, hoeft zij niet te delen, en de lening die hij in november afsluit raakt haar niet. Tegelijk kan zij zich daar tegenover zijn schuldeisers alleen op beroepen als het verzoek in het huwelijksgoederenregister is ingeschreven.

Vraag uw advocaat daarom uitdrukkelijk naar die inschrijving zodra het verzoek is ingediend. Samen met het verzoek kan bovendien al een vordering tot verdeling van de gemeenschap worden ingesteld, wat de afwikkeling aanzienlijk kan versnellen.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst