Boek 1 Artikel 96a (1:96a BW)

Levensverzekering als gift en de vergoeding aan de gemeenschap

Indien een echtgenoot door een begunstiging bij een door zijn overlijden tot uitkering komende sommenverzekering een gift aan een derde heeft gedaan en ten laste van de gemeenschap premies voor die verzekering zijn gekomen, is de echtgenoot deswege gehouden tot vergoeding aan de gemeenschap. De vergoeding beloopt een gedeelte van de waarde van de uitkering, evenredig aan het uit de gemeenschap afkomstige aandeel in de premies.

Toelichting

Deze bepaling gaat over de levensverzekering die pas bij overlijden tot uitkering komt. Wijst een echtgenoot daarbij een derde als begunstigde aan en is dat een gift aan die derde, terwijl de premies uit de gemeenschap zijn betaald, dan moet hij de gemeenschap daarvoor vergoeden. Het gezamenlijke vermogen heeft immers betaald voor iets wat bij een ander terechtkomt.

Wanneer de regel geldt

Een sommenverzekering die door overlijden uitkeert: de klassieke overlijdensrisicoverzekering of een gemengde verzekering met een uitkering bij overlijden.
Een gift aan een derde: de begunstiging moet als schenking zijn bedoeld, dus zonder tegenprestatie. Staat er tegenover de aanwijzing wel iets, bijvoorbeeld omdat de verzekering dient als zekerheid voor een lening, dan is er geen gift.

- Premies uit de gemeenschap: er is alleen iets te vergoeden voor zover het gezamenlijke vermogen aan de premies heeft meebetaald.

Hoe de vergoeding wordt berekend

De wet stelt de vergoeding op een gedeelte van de waarde van de uitkering, evenredig aan het uit de gemeenschap afkomstige aandeel in de premies. Bij een verzekering die veel meer uitkeert dan er aan premie is betaald, kan dat een fors bedrag zijn.

Wat het praktisch betekent

De uitkering zelf gaat gewoon naar de begunstigde; de verzekeraar hoeft zich hier niets van aan te trekken. De vergoeding speelt binnen het vermogen van de echtgenoten. Bij een overlijden komt zij dus aan de orde bij de afwikkeling van de gemeenschap en van de nalatenschap, waar de langstlevende echtgenoot en de erfgenamen mee te maken krijgen.

Ruimte voor eigen afspraken

Echtgenoten kunnen op grond van artikel 1:96b BW bij overeenkomst van deze regeling afwijken. Zonder zo'n afspraak geldt de wettelijke maatstaf.

In de praktijk

Een man heeft een overlijdensrisicoverzekering waarvan hij zijn zoon uit een eerdere relatie als begunstigde heeft aangewezen. De premies gingen jarenlang van de gezamenlijke rekening af. Bij zijn overlijden krijgt de zoon de uitkering, maar moet er in de afwikkeling een vergoeding aan de gemeenschap worden verrekend, evenredig aan het deel van de premies dat uit het gezamenlijke vermogen kwam.

Vastleggen wie welke premie betaalt, maakt de afwikkeling na een overlijden eenvoudiger.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Wettekst