Boek 1 Artikel 95 (1:95 BW)

Dit artikel bepaalt wanneer een aankoop tijdens het huwelijk privé blijft en wanneer zij in de gemeenschap valt. De maatstaf is eenvoudig: wordt de tegenprestatie voor meer dan de helft uit het eigen vermogen van één echtgenoot betaald, dan blijft het goed buiten de gemeenschap. Wordt niet meer dan de helft uit privévermogen betaald, dan valt het goed erin.

De regel van meer dan de helft

Wie een woning alleen op zijn eigen naam laat zetten en die voor zestig procent met een geërfde som betaalt, houdt haar privé, ook als de hypotheek uit het gezamenlijke inkomen wordt betaald. Wordt maar veertig procent uit privégeld betaald, dan valt de woning in de gemeenschap, hoe groot de inleg ook was.

Dit geldt alleen bij verkrijging anders dan om niet, dus bij een koop of ruil waarvoor iets tegenover staat. Voor erfenissen en giften geldt de eigen regeling van artikel 1:94 BW.

Vergoeding over en weer

• Blijft het goed privé, maar is een deel uit de gemeenschap betaald, dan moet die echtgenoot dat aan de gemeenschap vergoeden.
• Valt het goed in de gemeenschap, terwijl een echtgenoot met eigen geld aan de koopsom heeft bijgedragen, dan krijgt hij een vergoedingsvordering op de gemeenschap.

De omvang van die vergoeding wordt bepaald volgens de maatstaf van artikel 1:87 BW: in beginsel een evenredig deel van de waarde op het moment van afrekenen, met de bijzondere regels voor verbruiksgoederen, voor verkochte goederen en voor gebruik zonder toestemming.

Waarom dit ertoe doet

De uitkomst bepaalt bij een scheiding of een overlijden wie wat krijgt. Blijft het goed privé, dan is die echtgenoot eigenaar, maar deelt de gemeenschap via de vergoeding evenredig mee in de waardeontwikkeling; die vergoeding komt aan de gemeenschap toe en niet aan de andere echtgenoot persoonlijk. Valt het goed in de gemeenschap, dan delen beiden in de waardestijging en heeft de echtgenoot die eigen geld inbracht een vergoedingsvordering die eveneens met de waarde meebeweegt.

Bewijs is beslissend

In een discussie draait alles om de vraag waar het geld vandaan kwam. Bankafschriften, de nota van afrekening van de notaris, een schenkingsakte of een verklaring van erfrecht zijn dan onmisbaar. Zonder papieren wordt de herkomst van geld dat door de jaren heen over gezamenlijke rekeningen liep vrijwel niet meer aangetoond.

In de praktijk

Een man koopt een vakantiewoning van tweehonderdduizend euro en betaalt honderdvijftigduizend uit zijn geërfde vermogen; de rest komt uit de gezamenlijke spaarrekening. De woning blijft van hem, en hij moet de gemeenschap vergoeden voor het deel dat daaruit is gekomen. Stijgt de woning in waarde, dan stijgt die vergoeding mee volgens de maatstaf van artikel 1:87 BW.