- Van het ogenblik van de voltrekking van het huwelijk bestaat tussen de echtgenoten van rechtswege een gemeenschap van goederen.
- De gemeenschap omvat, wat haar baten betreft, alle goederen die reeds vóór de aanvang van de gemeenschap aan de echtgenoten gezamenlijk toebehoorden, en alle overige goederen van de echtgenoten, door ieder van hen afzonderlijk of door hen tezamen vanaf de aanvang van de gemeenschap tot haar ontbinding verkregen, met uitzondering van: a. krachtens erfopvolging bij versterf, making, lastbevoordeling of gift verkregen goederen; b. pensioenrechten waarop de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding van toepassing is, alsmede met die pensioenrechten verband houdende rechten op nabestaandenpensioen; c. rechten op het vestigen van vruchtgebruik als bedoeld in de artikelen 29 en 30 van Boek 4, vruchtgebruik dat op grond van die bepalingen is gevestigd, alsmede hetgeen wordt verkregen ingevolge de artikelen 34, 35, 36, 38, 63 tot en met 92 en 126, eerste lid en tweede lid, onderdelen a en c, van Boek 4.
- Het tweede lid, aanhef en onderdeel a, is niet van toepassing op: a. giften van tot de gemeenschap behorende goederen aan de andere echtgenoot; b. goederen, alsmede de vruchten van die goederen, ten aanzien waarvan bij uiterste wilsbeschikking of bij de gift is bepaald dat zij in de gemeenschap vallen.
- Goederen, alsmede de vruchten van die goederen, ten aanzien waarvan bij uiterste wilsbeschikking of bij de gift is bepaald dat zij buiten de gemeenschap vallen, blijven buiten de gemeenschap, ook al zijn echtgenoten bij huwelijkse voorwaarden overeengekomen dat krachtens erfopvolging bij versterf, making, lastbevoordeling of gift verkregen goederen dan wel de vruchten daarvan in de gemeenschap vallen.
- Goederen en schulden die aan een van de echtgenoten op enigerlei bijzondere wijze verknocht zijn, vallen slechts in de gemeenschap voor zover die verknochtheid zich hiertegen niet verzet.
- Vruchten van goederen die niet in de gemeenschap vallen, vallen evenmin in de gemeenschap. Buiten de gemeenschap valt hetgeen wordt geïnd op een vordering die buiten de gemeenschap valt, alsmede een vordering tot vergoeding die in de plaats van een eigen goed van een echtgenoot treedt, waaronder begrepen een vordering ter zake van waardevermindering van zulk een goed.
- De gemeenschap omvat, wat haar lasten betreft, alle vóór het bestaan van de gemeenschap ontstane gemeenschappelijke schulden, alle schulden betreffende goederen die reeds vóór de aanvang van de gemeenschap aan de echtgenoten gezamenlijk toebehoorden, en alle tijdens het bestaan van de gemeenschap ontstane schulden van ieder van de echtgenoten, met uitzondering van schulden: a. betreffende van de gemeenschap uitgezonderde goederen; b. die behoren tot een nalatenschap waartoe een echtgenoot is gerechtigd; c. uit door een van de echtgenoten gedane giften, gemaakte bedingen en aangegane omzettingen als bedoeld in artikel 126, eerste lid en tweede lid, onderdelen a en c, van Boek 4.
- Bestaat tussen echtgenoten een geschil aan wie van hen beiden een goed toebehoort en kan geen van beiden zijn recht op dit goed bewijzen, dan wordt dit goed als gemeenschapsgoed aangemerkt. Het vermoeden werkt niet ten nadele van de schuldeisers van de echtgenoten.
←
Terug 1:93 · Afwijken van de wettelijke gemeenschap bij huwelijkse voorwaarden
Verder 1:95 · Goederen die met eigen geld worden gekocht
→
Boek 1 Artikel 94 (1:94 BW)
Wat er in de gemeenschap van goederen valt
Wettekst
Toelichting
Wie trouwt zonder huwelijkse voorwaarden, krijgt vanaf de voltrekking van rechtswege een gemeenschap van goederen. Die gemeenschap omvat wat de echtgenoten vóór het huwelijk al samen hadden, plus alles wat zij tijdens het huwelijk verkrijgen, ieder afzonderlijk of samen, tot de gemeenschap wordt ontbonden. Wat u alleen al had voordat u trouwde, blijft dus van uzelf.
Wat er buiten blijft
- Erfenissen en giften: wat u erft of geschonken krijgt valt niet in de gemeenschap.
- Pensioenrechten: rechten waarop de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding ziet, en de daarmee samenhangende rechten op nabestaandenpensioen, blijven erbuiten; die worden bij een scheiding langs een eigen weg verdeeld.
- Bepaalde aanspraken uit het erfrecht: rechten op vruchtgebruik en andere aanspraken die Boek 4 aan een erfgenaam of een echtgenoot geeft.
Erfenissen en giften: twee kanten op te sturen
De gever of erflater beslist. Is bij testament of bij de schenking bepaald dat het geld of goed buiten de gemeenschap blijft, dan blijft het daarbuiten, ook als de echtgenoten in hun huwelijkse voorwaarden juist hadden afgesproken dat erfenissen en giften erin vallen. Zo'n uitsluitingsclausule gaat dus vóór. Omgekeerd kan uitdrukkelijk worden bepaald dat het geschonkene of vererfde juist in de gemeenschap valt. Ook een gift van gemeenschapsgoederen aan de eigen echtgenoot valt gewoon binnen de gemeenschap.
Goederen en schulden die op een bijzondere manier aan één echtgenoot verknocht zijn, vallen alleen in de gemeenschap voor zover die verknochtheid zich daar niet tegen verzet. Denk aan een vergoeding die iemand persoonlijk toekomt. Verder geldt: wat een privégoed opbrengt, blijft ook privé. Dat geldt voor de vruchten van zulke goederen, voor wat op een privévordering wordt geïnd, en voor een vergoeding die in de plaats komt van een eigen goed, ook als het gaat om de waardevermindering daarvan.
Ook de schulden
De gemeenschap kent niet alleen bezittingen. Zij omvat de gemeenschappelijke schulden van vóór het huwelijk, de schulden die horen bij goederen die het paar toen al samen had, en alle schulden die tijdens de gemeenschap ontstaan. Daarbuiten blijven de schulden die horen bij goederen die zelf buiten de gemeenschap vallen, schulden die bij een nalatenschap horen waartoe een echtgenoot gerechtigd is, en schulden uit bepaalde giften en erfrechtelijke bedingen.
Als onduidelijk is van wie iets is
Ruziën echtgenoten over de vraag aan wie een goed toebehoort en kan geen van beiden zijn recht bewijzen, dan geldt het als gemeenschapsgoed. Dat vermoeden werkt alleen tussen hen beiden en mag niet ten nadele van schuldeisers uitpakken: het kan niet worden ingeroepen om een schuldeiser verhaal te ontnemen dat hij zonder dat vermoeden wel zou hebben gehad. Dat is van belang omdat verhaal op een gemeenschapsgoed voor een privéschuld beperkt is tot de helft van de opbrengst.
In de praktijk
Een vrouw erft van haar vader een som geld. Staat er niets in het testament, dan blijft die erfenis buiten de gemeenschap, ook zonder huwelijkse voorwaarden. Zet zij het geld op de gezamenlijke rekening en raakt het vermengd met het huishoudgeld, dan wordt het achteraf lastig aan te tonen dat het van haar was. Houd zulk vermogen daarom op een aparte rekening en bewaar de stukken.
Wilt u een andere verdeling dan deze wettelijke, dan is de weg de notaris en niet een onderhandse afspraak. Wat u samen op papier zet zonder notaris, verandert aan deze wettelijke indeling niets.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Valt een inkomensvervangende aanspraak in de gemeenschap?
Een man had bij zijn ontslag een koopsom voor een stamrechtverzekering ontvangen; bij de verdeling was de vraag of die aanspraak tot de gemeenschap behoorde. De Hoge Raad bracht een onderscheid aan tussen aanspraken die zien op de periode voor en aanspraken die zien op de periode na ontbinding van de gemeenschap. Aanspraken over de periode voor de ontbinding vallen in de gemeenschap, net als het loon dat zij vervangen; aanspraken over de periode daarna strekken tot vervanging van toekomstig inkomen en vallen er niet in. Dit onderscheid is sindsdien de kern van de beoordeling van ontslagvergoedingen en vergelijkbare uitkeringen.
-
Wanneer is een schadevergoeding verknocht?
Bij de verdeling na echtscheiding was de vraag of een schadevergoeding die de man wegens een ongeval had ontvangen buiten de gemeenschap viel. De Hoge Raad oordeelde dat zo'n vergoeding niet al door haar aard aan een van de echtgenoten is verknocht. Of een goed zo bijzonder aan een echtgenoot is verbonden dat het buiten de gemeenschap blijft, hangt af van de aard van dat goed, beoordeeld naar de maatschappelijke opvattingen, en van de omstandigheden van het geval. Het arrest geeft de maatstaf waarmee een beroep op verknochtheid wordt beoordeeld.
-
Ontslagvergoeding ondergebracht in een eigen vennootschap
Een man had zijn ontslagvergoeding ingebracht in een vennootschap die de uitkering later in termijnen zou uitbetalen; de vrouw wilde die aanspraak in de verdeling betrekken. De Hoge Raad paste het onderscheid tussen de periode voor en na ontbinding van de gemeenschap ook hier toe: het deel dat strekt tot vervanging van inkomen na de ontbinding valt buiten de gemeenschap. Daarbij gaat het om de strekking van de aanspraak, zodat niet van belang is in hoeverre de rechthebbende die aanspraak daadwerkelijk heeft verzilverd. De uitspraak laat zien dat de gekozen juridische vormgeving de uitkomst niet verandert.
-
Geldt hetzelfde bij een vergoeding ineens?
Bij de verdeling van een gemeenschap ging het om een ontslagvergoeding die als bedrag ineens was uitbetaald, zonder dat daarvoor een aparte constructie was opgezet. De Hoge Raad oordeelde dat ook dan geldt dat het deel van de vergoeding dat strekt tot vervanging van inkomen over de periode na ontbinding van de gemeenschap daarbuiten valt. Voor een oudedagsvoorziening ligt dat anders: pensioenaanspraken vallen in beginsel wel in de gemeenschap. Daarmee is de lijn over inkomensvervangende vergoedingen losgemaakt van de vorm waarin de vergoeding is gegoten.
-
Is een borgschuld een gemeenschapsschuld?
Een man had zich borg gesteld voor schulden van een ander; bij de afwikkeling van de gemeenschap was de vraag of die borgschulden gemeenschapsschulden zijn. De Hoge Raad oordeelde dat ook een uit borgtocht voortvloeiende schuld van een echtgenoot in de gemeenschap valt: beslissend is de aansprakelijkheid van de echtgenoot tegenover de schuldeiser, niet hoe de schuld intern tussen medeschuldenaren moet worden gedragen. Het oordeel van het hof dat alle betrokken bedragen borgschulden waren, hield geen stand omdat partijen het erover eens waren dat voor een deel geen borgstelling bestond. De uitspraak maakt duidelijk welk criterium bepaalt of en voor welk bedrag een schuld tot de gemeenschap behoort.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.