Boek 1 Artikel 89 (1:89 BW)

Vernietiging van een handeling zonder toestemming

Een rechtshandeling die een echtgenoot in strijd met het vorige artikel heeft verricht, is vernietigbaar; slechts de andere echtgenoot kan een beroep op de vernietigingsgrond doen.
Het vorige lid geldt niet voor een andere handeling dan een gift, indien de wederpartij te goeder trouw was.
Het einde van het huwelijk en scheiding van tafel en bed hebben geen invloed op de bevoegdheid om ter vernietiging van een rechtshandeling van een echtgenoot een beroep op de vernietigingsgrond te doen, die voordien was ontstaan. Indien de andere echtgenoot dientengevolge schuldenaar uit die rechtshandeling wordt, geldt artikel 51 lid 3 van Boek 3 voor hem slechts, zolang de termijn van artikel 52 lid 1 van Boek 3 niet is verstreken.
De verklaring of rechtsvordering tot vernietiging behoeft in afwijking van de artikelen 50 lid 1 en 51 lid 2 van Boek 3 niet mede te worden gericht tot de echtgenoot die de handeling heeft verricht.
De echtgenoot die een beroep op de vernietigingsgrond heeft gedaan, kan tevens alle uit de nietigheid voortvloeiende rechtsvorderingen instellen.

Toelichting

Wie een handeling verricht waarvoor toestemming van zijn echtgenoot nodig was, maar die toestemming niet heeft, verricht een vernietigbare handeling. Alleen de andere echtgenoot kan zich daarop beroepen. Hij kan de handeling dus terugdraaien; de wederpartij en de handelende echtgenoot zelf kunnen dat niet.

De grens: de wederpartij te goeder trouw

De bescherming gaat niet onbeperkt ver. Gaat het om iets anders dan een gift en was de wederpartij te goeder trouw, dan blijft de handeling in stand.

Voor giften geldt die uitzondering niet. Een gift kan dus ook worden vernietigd als de begiftigde nergens van wist.

Hoe u de vernietiging inroept

U kunt volstaan met een verklaring aan de wederpartij, of de vernietiging in een procedure vorderen. Bijzonder is dat u die verklaring of vordering niet ook aan uw eigen echtgenoot hoeft te richten; de wet maakt daarvoor een uitzondering op de algemene regels van Boek 3. Wie een beroep op de vernietigingsgrond heeft gedaan, kan meteen ook alle vorderingen instellen die uit de nietigheid voortvloeien, zoals teruggave van wat is betaald.

Ook na de scheiding

Het einde van het huwelijk en een scheiding van tafel en bed doen niets af aan de bevoegdheid om een handeling van vóór dat moment aan te tasten. Wie pas bij de afwikkeling van de scheiding ontdekt dat zijn partner destijds meetekende voor de schuld van een derde, kan zich dus alsnog verweren. Wel geldt de gewone verjaringstermijn die Boek 3 aan deze bevoegdheid stelt.

Het artikel bepaalt verder dat voor de andere echtgenoot die als gevolg daarvan schuldenaar uit die rechtshandeling wordt, artikel 3:51 lid 3 BW slechts geldt zolang de termijn van artikel 3:52 lid 1 BW niet is verstreken.

Wat u ermee wint

Bescherming van de woning: een verkoop of huuropzegging zonder uw toestemming kunt u ongedaan maken.

- Bescherming tegen schulden: een borgstelling die zonder uw medeweten is aangegaan, kunt u aantasten, zodat het gezinsvermogen buiten schot blijft.

In de praktijk

Een vrouw krijgt na de scheiding een brief van een bank: zij wordt aangesproken omdat haar ex-man jaren geleden borg stond voor de onderneming van zijn broer. Zij tekende nooit iets. Omdat haar toestemming toen nodig was en zij die niet gaf, kan zij de borgstelling vernietigen, mits zij op tijd handelt en de bank niet te goeder trouw was.

Reageer daarom snel op zulke brieven en laat u meteen adviseren, bijvoorbeeld via het Juridisch Loket.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wanneer begint de verjaring van de vernietiging?

Hoge Raad · 2012-02-17 · ECLI:NL:HR:2012:BU6506

De echtgenote van een belegger vernietigde jaren na dato de effectenleaseovereenkomsten van haar man omdat haar toestemming had ontbroken; de aanbieder wierp tegen dat die bevoegdheid was verjaard. De Hoge Raad bevestigde dat de verjaringstermijn pas gaat lopen op het moment waarop de echtgenoot daadwerkelijk met de overeenkomst bekend is geworden, en dat de stelplicht en bewijslast daarvan rusten op degene die zich op verjaring beroept. Het gaat om werkelijke, subjectieve bekendheid: de rechter mag een bewijsaanbod daarover niet passeren op de enkele grond dat de stellingen hem weinig geloofwaardig voorkomen. Daarmee is de vernietigingsbevoegdheid van de niet-toestemmende echtgenoot in de tijd stevig beschermd.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst