- Een echtgenoot behoeft de toestemming van de andere echtgenoot voor de volgende rechtshandelingen: a. overeenkomsten strekkende tot vervreemding, bezwaring of ingebruikgeving en rechtshandelingen strekkende tot beëindiging van het gebruik van een door de echtgenoten tezamen of door de andere echtgenoot alleen bewoonde woning of van zaken die bij een zodanige woning of tot de inboedel daarvan behoren; b. giften, met uitzondering van de gebruikelijke, niet bovenmatige; c. overeenkomsten die ertoe strekken dat hij, anders dan in de normale uitoefening van zijn beroep of bedrijf, zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt, zich voor een derde sterk maakt, of zich tot zekerheidstelling voor een schuld van de derde verbindt; d. overeenkomsten van goederenkrediet als bedoeld in artikel 84 van Boek 7, behalve indien zij zaken betreffen die kennelijk uitsluitend of hoofdzakelijk ten behoeve van de normale uitoefening van zijn beroep of bedrijf strekken.
- De echtgenoot behoeft de toestemming niet, indien hij tot het verrichten der rechtshandeling is verplicht op grond van de wet of op grond van een voorafgaande rechtshandeling waarvoor die toestemming is verleend of niet was vereist.
- De toestemming moet schriftelijk of langs elektronische weg worden verleend, indien de wet voor het verrichten van de rechtshandeling een vorm voorschrijft.
- In afwijking van lid 1, onder b, is geen toestemming vereist voor giften welke de strekking hebben dat zij pas zullen worden uitgevoerd na het overlijden van degene die de gift doet, en niet reeds tijdens diens leven worden uitgevoerd. Bestaat de gift in de aanwijzing van een begunstigde bij een sommenverzekering die tijdens het leven van de verzekeringnemer is aanvaard of kan worden aanvaard, dan is daarvoor wel toestemming vereist.
- Toestemming voor een rechtshandeling als bedoeld in lid 1 onder c, is niet vereist, indien zij wordt verricht door een bestuurder van een naamloze vennootschap of van een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, die daarvan alleen of met zijn medebestuurders de meerderheid der aandelen houdt en mits zij geschiedt ten behoeve van de normale uitoefening van het bedrijf van die vennootschap.
- Indien de andere echtgenoot door afwezigheid of een andere oorzaak in de onmogelijkheid verkeert zijn wil te verklaren of zijn toestemming niet verleent, kan de beslissing van de rechtbank worden ingeroepen.
- Dit artikel is van toepassing ongeacht het recht dat van toepassing is op het huwelijksvermogensstelsel van de echtgenoten, indien de andere echtgenoot zijn gewone verblijfplaats heeft in Nederland ten tijde van het verrichten van een rechtshandeling, bedoeld in het eerste lid.
←
Terug 1:87 · Vergoedingsrechten tussen echtgenoten
Verder 1:89 · Vernietiging van een handeling zonder toestemming
→
Boek 1 Artikel 88 (1:88 BW)
Toestemming van de andere echtgenoot
Wettekst
Toelichting
Voor bepaalde rechtshandelingen kan een echtgenoot niet alleen beslissen: hij heeft toestemming van de ander nodig. Het gaat om handelingen die het gezin hard kunnen raken, zoals het verkopen of verhuren van de echtelijke woning en het meetekenen voor de schuld van een derde. De bescherming geldt ongeacht wie eigenaar is en ongeacht het gekozen vermogensregime.
Waarvoor toestemming nodig is
- De woning en de inboedel: overeenkomsten die ertoe leiden dat de gezamenlijk of door de ander bewoonde woning wordt verkocht, bezwaard of in gebruik gegeven, en handelingen die het gebruik ervan beëindigen, zoals het opzeggen van de huur. Hetzelfde geldt voor zaken die bij die woning of de inboedel horen.
- Giften: schenkingen hebben toestemming nodig, behalve de gebruikelijke die niet bovenmatig zijn.
- Borgstelling en meetekenen: verbindt iemand zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar voor een ander, maakt hij zich voor een derde sterk of stelt hij zekerheid voor de schuld van een derde, dan is toestemming nodig, tenzij dit in de normale uitoefening van zijn beroep of bedrijf gebeurt.
- Goederenkrediet: koop op afbetaling en vergelijkbare kredietvormen die Boek 7 omschrijft, behalve als de zaken duidelijk vooral voor het beroep of bedrijf zijn.
Wanneer toestemming niet nodig is
Is iemand tot de handeling verplicht op grond van de wet, of op grond van een eerdere rechtshandeling waarvoor al toestemming was gegeven of waarvoor die niet nodig was, dan hoeft hij niet opnieuw te vragen. Voor giften die pas na het overlijden worden uitgevoerd geldt de toestemmingseis evenmin; wordt de gift echter gedaan door iemand als begunstigde bij een sommenverzekering aan te wijzen die bij leven aanvaard is of kan worden, dan is toestemming wél vereist.
Er is ook een uitzondering voor ondernemers. Tekent een bestuurder van een naamloze of besloten vennootschap mee voor een schuld van die vennootschap, terwijl hij alleen of met zijn medebestuurders de meerderheid van de aandelen houdt, dan is voor de normale bedrijfsuitoefening geen toestemming nodig.
Hoe u toestemming geeft
Schrijft de wet voor de handeling zelf een bepaalde vorm voor, dan moet ook de toestemming schriftelijk of langs elektronische weg worden gegeven. In de praktijk tekent de echtgenoot mee in de akte of in een aparte verklaring. Bij de notaris wordt daar standaard naar gevraagd; bij een borgstelling bij de bank ook.
Als de ander niet kan of niet wil
Kan uw echtgenoot zijn wil niet verklaren, bijvoorbeeld door afwezigheid of ziekte, of weigert hij toestemming, dan kunt u de beslissing van de rechtbank inroepen. De rechtbank kan de toestemming dan vervangen. Deze bescherming geldt bovendien ook als op uw huwelijksvermogen buitenlands recht van toepassing is, zolang de andere echtgenoot zijn gewone verblijfplaats in Nederland heeft op het moment van de handeling.
In de praktijk
Een ondernemer tekent bij de bank een borgstelling voor een lening aan het bedrijf van een vriend. Zijn vrouw weet van niets. Omdat dit buiten zijn eigen beroep of bedrijf valt, was haar toestemming nodig. Zij kan de borgstelling later aantasten, zoals artikel 1:89 BW beschrijft. Wordt u gevraagd mee te tekenen, lees dan eerst waarvoor u tekent en vraag zo nodig advies.
Redactionele toelichting .
Geen juridisch advies.
Relevante jurisprudentie
Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.
-
Hoe ruim is de uitzondering voor de bedrijfsuitoefening?
Een man had zich zonder toestemming van zijn echtgenote borg gesteld voor een lening aan een vennootschap. Toen de borgtocht om die reden werd vernietigd, beriep de geldgever zich op de uitzondering voor rechtshandelingen die tot de normale uitoefening van het bedrijf behoren. De Hoge Raad overwoog dat die uitzondering restrictief moet worden uitgelegd, en liet het oordeel van het hof in stand dat zij hier niet opging: de lening was geen gewone bedrijfsfinanciering maar de omzetting van een bestaande, onverhaalbare vordering in een achtergestelde lening aan een vennootschap zonder reeel vermogen, zonder dat daar een prestatie met een direct financieel voordeel tegenover stond. Het cassatieberoep van de geldgever werd verworpen, zodat de borgtocht aangetast bleef.
-
Heeft een gewone geldlening toestemming nodig?
Een echtgenoot was een geldlening aangegaan zonder dat zijn echtgenote daarvoor toestemming had gegeven, en de vraag was of zo'n lening onder het toestemmingsvereiste valt. De Hoge Raad besliste van niet: de wet eist toestemming voor overeenkomsten die ertoe strekken dat iemand zich als borg of hoofdelijk medeschuldenaar verbindt, en een gewone geldlening hoort daar niet bij. Dat ook een lening de financiele positie van het gezin kan bedreigen, maakt dat niet anders; uitbreiding naar een moeilijk af te bakenen groep andere gevallen zou niet stroken met de vereiste zekerheid van het rechtsverkeer. Daarmee staat vast dat de opsomming van toestemmingsplichtige rechtshandelingen beperkt moet worden uitgelegd.
-
Waarnaar kijkt de rechter bij een zekerheidstelling?
Een bank sprak een borg aan; diens echtgenote hield vol dat haar toestemming voor de borgtocht had ontbroken. De Hoge Raad maakte duidelijk dat beslissend is of de rechtshandeling waarvoor de zekerheid wordt verstrekt tot de normale uitoefening van het bedrijf behoort, en niet of het stellen van zekerheid op zichzelf gebruikelijk is. In dit geval diende de borgtocht niet tot financiering van gewone bedrijfsactiviteiten, maar tot omzetting van een bestaande schuld en tot extra zekerheid, en was zij als absolute voorwaarde voor het voortbestaan van de onderneming gesteld; de uitzondering ging dus niet op.
-
Toestemming bij koop op afbetaling van aandelen
Een echtgenote riep in dat haar schriftelijke toestemming ontbrak voor effectenleaseovereenkomsten die haar man had gesloten. De Hoge Raad besliste dat het toestemmingsvereiste voor koop op afbetaling niet alleen geldt bij stoffelijke zaken, maar ook bij koop op afbetaling van vermogensrechten zoals aandelen. Omdat schriftelijke toestemming ontbrak, kon de echtgenote de overeenkomsten aantasten. De uitspraak bepaalt daarmee de reikwijdte van het toestemmingsvereiste bij afbetalingstransacties en de eis dat de toestemming schriftelijk wordt gegeven.
-
Is een overbruggingskrediet normale bedrijfsuitoefening?
Een bestuurder had zich borg gesteld voor een overbruggingskrediet van zijn vennootschap zonder toestemming van zijn echtgenote. Het hof vond dat het krediet tot de normale bedrijfsuitoefening behoorde, maar de Hoge Raad achtte dat oordeel zonder nadere motivering onbegrijpelijk: het krediet was juist aangetrokken tegen dreigende discontinuiteit en had daarmee een uitzonderlijk karakter. Dat een financiering de continuiteit van de onderneming dient, maakt haar nog niet tot een normale bedrijfshandeling. De uitspraak scherpt aan wanneer een bestuurder zich met succes op de uitzondering kan beroepen.
Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.