Boek 1 Artikel 80a (1:80a BW)

Dit artikel regelt wie een geregistreerd partnerschap kan aangaan en hoe dat gebeurt. U kunt maar met één persoon tegelijk geregistreerd partner zijn, ongeacht of die persoon van hetzelfde of van een ander geslacht is, en u mag daarnaast niet getrouwd zijn. De registratie zelf gebeurt met een akte die de ambtenaar van de burgerlijke stand opmaakt. Voor het overige gelden grotendeels dezelfde regels als bij het huwelijk.

De voorwaarden

• Eén partner tegelijk: een tweede partnerschap naast een bestaand partnerschap is uitgesloten.
• Geen huwelijk ernaast: wie getrouwd is, kan niet daarnaast een partnerschap aangaan.
• Een akte van registratie: het partnerschap ontstaat pas door de akte die de ambtenaar van de burgerlijke stand opmaakt, niet door een afspraak tussen de partners onderling.

Daarnaast verklaart de wet een reeks huwelijksbepalingen van overeenkomstige toepassing: over de leeftijd en de vereiste toestemming, over verboden graden van bloedverwantschap, over de aangifte en de te overleggen stukken, en over de weigering door de ambtenaar. Wat voor trouwen geldt, geldt in grote lijnen dus ook hier.

Stuiting: de registratie tegenhouden

Een voorgenomen registratie kan worden gestuit, dat wil zeggen tegengehouden voordat zij plaatsvindt. Dat kan als de partners niet aan de eisen voldoen, als een van hen zijn toestemming niet vrijelijk geeft, of als het de partners in werkelijkheid niet om de plichten van het partnerschap gaat maar om toelating tot Nederland. Dat laatste is het zogeheten schijnpartnerschap.

Stuiten moet het openbaar ministerie alleen bij de beletselen die het vierde lid opsomt: de leeftijdsgrens, gestoorde geestvermogens, een verboden familieband, een lopend partnerschap of een bestaand huwelijk. Voor het schijnpartnerschap en voor een registratie onder dwang heeft het openbaar ministerie geen plicht maar een bevoegdheid, en het mag die pas gebruiken nadat de rechtbank daarvoor machtiging heeft gegeven. Weet de ambtenaar van de burgerlijke stand van zo'n beletsel, of ziet hij dat de toestemming niet vrij wordt gegeven, dan mag hij niet meewerken, ook niet aan de voorbereidende formaliteiten, en zelfs als niemand formeel heeft gestuit.

Nietigverklaring en bewijs

Is de registratie er ondanks een beletsel toch gekomen, dan kan zij achteraf nietig worden verklaard. Daarvoor gelden dezelfde regels als bij een nietig huwelijk, met dezelfde kring van verzoekers en dezelfde gevolgen. Voor het bewijs van het bestaan van het partnerschap gelden de artikelen 1:78, 1:79 en 1:80 BW: de akte is doorslaggevend, en alleen als het register ontbreekt komen getuigen en stukken in beeld.

In de praktijk

Een stel wil zich laten registreren en doet aangifte bij de gemeente. De ambtenaar controleert de identiteit, de leeftijd, de burgerlijke staat en de familieband. Blijkt dat een van beiden in het buitenland nog getrouwd is, dan gaat de registratie niet door zolang dat huwelijk niet is ontbonden. Twijfelt de ambtenaar aan de vrijwilligheid, dan volgt eerst een gesprek en zo nodig een melding.

Bent u het oneens met een weigering, leg die dan schriftelijk laten vastleggen en win juridisch advies in; de gemeente of het Juridisch Loket kan u vertellen welke stap u kunt zetten.