Boek 1 Artikel 68 (1:68 BW)

Dit artikel regelt de verhouding tussen het burgerlijke huwelijk en de religieuze kant ervan. Het bevat twee regels: een godsdienstige plechtigheid mag niet vóór de burgerlijke voltrekking plaatsvinden, en wie in een religieuze of levensbeschouwelijke verbintenis zit, moet in beginsel meewerken aan het beëindigen daarvan als de ander dat vraagt.

Eerst het gemeentehuis

Een godsdienstige plechtigheid mag pas plaatsvinden nadat het paar aan de bedienaar van de eredienst heeft laten zien dat het huwelijk voor de ambtenaar van de burgerlijke stand is voltrokken. De volgorde ligt dus vast, en de verantwoordelijkheid om dat te controleren ligt bij degene die de plechtigheid leidt.

Achter die volgorde zit een concrete zorg. Wie alleen religieus is verbonden, denkt soms getrouwd te zijn terwijl de wet dat niet zo ziet: geen erfrecht als echtgenoot, geen huwelijksvermogensrecht, geen echtscheidingsprocedure. Dat pakt vooral slecht uit voor de partner in de zwakkere positie.

Meewerken aan beëindiging

Het tweede lid gaat over het einde. Zit u met iemand in een religieuze of levensbeschouwelijke verbintenis en vraagt die ander om medewerking om die verbintenis te laten eindigen, dan bent u daartoe gehouden. Alleen als dat gelet op zwaarwegende belangen in redelijkheid niet van u kan worden gevergd, is er ruimte om te weigeren.

Deze regel is er omdat een burgerlijke echtscheiding de religieuze band niet automatisch beëindigt. Iemand kan daardoor naar Nederlands recht vrij zijn, maar binnen zijn gemeenschap nog altijd gebonden en niet in staat opnieuw te trouwen. Die situatie kan als druk- of chantagemiddel worden gebruikt.

Wat u kunt vorderen

Weigert een ex-partner mee te werken, dan kunt u die medewerking in rechte afdwingen. De rechter beoordeelt of er zwaarwegende belangen zijn die de weigering rechtvaardigen; de enkele wens om dwars te liggen is dat niet. Wat medewerking concreet inhoudt, hangt af van de betrokken geloofsgemeenschap.

Een voorbeeld. Een vrouw is burgerlijk gescheiden, maar haar ex-man weigert mee te werken aan het beëindigen van hun religieuze verbintenis, waardoor zij binnen haar gemeenschap niet opnieuw kan trouwen. Zij kan hem in rechte tot medewerking aanspreken.

In de praktijk

Bespreek bij een scheiding meteen ook de religieuze kant, het liefst in hetzelfde traject; een mediator of advocaat kan dat punt in de afspraken opnemen. Loopt het vast, laat u dan adviseren over wat in uw gemeenschap precies nodig is en wie daarbij moet worden betrokken. Het Juridisch Loket kan u wijzen op mogelijkheden voor bijstand.