Boek 1 Artikel 29d (1:29d BW)

Een advies van de Commissie is geen bevel. De ambtenaar van de burgerlijke stand blijft zelf verantwoordelijk voor zijn beslissing en mag daarvan afwijken. Artikel 1:29d BW verbindt daar wel een voorwaarde aan: wie het advies niet opvolgt, moet dat melden bij de Commissie én bij de officier van justitie.

Advies, geen beslissing

De ambtenaar mag afwijken omdat de wet hem en niet de Commissie met de akten heeft belast. De beslissing om een akte op te maken, te weigeren of aan te passen blijft dus bij de gemeente, ook nadat de Commissie zich heeft uitgesproken.

Het enige gevolg dat dit artikel aan het afwijken verbindt, is een meldplicht. Volgt de ambtenaar het advies wel op, dan hoeft hij niemand in te lichten.

Aan wie de melding gaat

De wet noemt twee geadresseerden: de Commissie die het advies gaf en de officier van justitie. Beiden moeten worden ingelicht; met een melding aan een van hen voldoet de ambtenaar niet aan de bepaling. Het artikel zegt niet in welke vorm of binnen welke termijn de melding moet worden gedaan, en evenmin wat de Commissie of de officier daarna moet doen.

Het openbaar ministerie heeft in het recht van de burgerlijke stand eigen bevoegdheden, waaronder het voorleggen van een zaak aan de rechter. Of de officier na een melding in een concreet geval zelf iets onderneemt, is aan hem.

Wat dit voor de burger betekent

Het kan twee kanten op werken. Een ambtenaar die van een voor u ongunstig advies afwijkt, helpt u vooruit; een ambtenaar die van een voor u gunstig advies afwijkt, houdt u tegen. In beide gevallen is het nuttig te weten dát er een advies was en wat erin stond.

Vraag daarom om inzage in het advies en om een schriftelijke motivering van de beslissing. Wijkt de gemeente af, dan moet zij uitleggen waarom. Die uitleg is het aanknopingspunt als u de zaak aan de rechtbank wilt voorleggen.

Een voorbeeld. De Commissie adviseert dat een gegeven uit een buitenlandse akte kan worden overgenomen. De ambtenaar ziet dat anders en weigert. Hij moet dan zowel de Commissie als de officier van justitie informeren; de betrokkene kan intussen de weigering aan de rechtbank voorleggen.

In de praktijk

Houd de correspondentie met de gemeente bij en vraag steeds om schriftelijke stukken. Weet u dat er advies is gevraagd, vraag dan expliciet of de gemeente het advies volgt. Zo niet, dan weet u dat de zaak ook bij het openbaar ministerie op tafel ligt. Afwachten kan alleen als dat uw eigen termijn niet in gevaar brengt: een weigering van de ambtenaar moet binnen zes weken na de verzending van het besluit aan de rechtbank worden voorgelegd, en die termijn loopt gewoon door.