Boek 1 Artikel 28 (1:28 BW)

Aangifte van wijziging van de geslachtsvermelding

Iedere Nederlander van zestien jaar of ouder die de overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren dan is vermeld in de akte van geboorte, kan van die overtuiging aangifte doen bij de ambtenaar van de burgerlijke stand onder wie de desbetreffende akte berust. Indien de akte van geboorte niet hier te lande in de registers van de burgerlijke stand is ingeschreven, geschiedt de aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand van de gemeente ’s-Gravenhage.
Voor de toepassing van het eerste lid en het derde lid alsmede de artikelen 28a en 28b wordt onder akte van geboorte mede verstaan een akte van inschrijving van een buiten Nederland opgemaakte akte van geboorte of van een beschikking als bedoeld in artikel 25c.
Degene die de Nederlandse nationaliteit niet bezit kan een aangifte als bedoeld in het eerste lid doen, indien hij gedurende een tijdvak van ten minste één jaar, onmiddellijk voorafgaande aan de aangifte, woonplaats in Nederland heeft en een rechtsgeldige verblijfstitel heeft. In dat geval wordt tevens een afschrift van de akte van geboorte overgelegd.
De minderjarige van zestien jaar of ouder is bekwaam tot het doen van de in het eerste lid bedoelde aangifte ten behoeve van zichzelf, alsmede om ter zake in en buiten rechte op te treden.

Toelichting

Wie ervan overtuigd is tot een ander geslacht te behoren dan in zijn geboorteakte staat, kan dat laten wijzigen. Artikel 1:28 BW regelt de ingang van die weg: er is geen rechter aan te pas, maar een aangifte bij de ambtenaar van de burgerlijke stand. De wet stelt daarbij eisen aan leeftijd, aan nationaliteit of verblijf, en aan de plaats waar u moet zijn.

Wie de aangifte kan doen

De hoofdregel geldt voor iedere Nederlander van zestien jaar of ouder. Een medische behandeling of operatie is voor deze aangifte niet vereist; het gaat om de overtuiging van de betrokkene zelf, ondersteund door de verklaring die artikel 1:28a BW voorschrijft.

Wie de Nederlandse nationaliteit niet heeft, kan de aangifte ook doen, maar onder twee extra voorwaarden. Hij moet in het jaar direct voorafgaand aan de aangifte woonplaats in Nederland hebben gehad en een rechtsgeldige verblijfstitel hebben. In dat geval moet ook een afschrift van de geboorteakte worden overgelegd.

Minderjarigen vanaf zestien

Een minderjarige van zestien jaar of ouder mag deze aangifte zelf doen, voor zichzelf, en mag daarover ook zelf in en buiten rechte optreden. Dat is een uitzondering op de gewone regel dat een minderjarige bij rechtshandelingen door zijn ouders of voogd wordt vertegenwoordigd. Toestemming van de ouders is voor deze stap dus niet nodig.

Bij welke ambtenaar

U bent bij de ambtenaar van de burgerlijke stand onder wie uw geboorteakte berust: de gemeente waar u bent geboren. Staat uw geboorteakte niet in de Nederlandse registers, dan doet u de aangifte in Den Haag. Dat is de vaste plek voor iedereen zonder Nederlandse geboortegemeente.

De wet telt nog twee akten mee als geboorteakte, en in beide gevallen gaat het om de akte waarmee een stuk hier te lande is ingeschreven: de inschrijving van een in het buitenland opgemaakte geboorteakte, en de inschrijving van een beschikking als bedoeld in artikel 1:25c BW. Wie zo'n ingeschreven akte heeft, kan dus dezelfde weg bewandelen als iemand die in Nederland is geboren.

Een voorbeeld. Een zeventienjarige die in Rotterdam is geboren, gaat naar de burgerlijke stand van die gemeente en doet daar zelf aangifte, met de vereiste deskundigenverklaring. Iemand die in het buitenland is geboren en van wie de akte in Den Haag is ingeschreven, gaat naar Den Haag.

In de praktijk

Bel de gemeente vooraf en vraag welke stukken zij wil zien en of u een afspraak moet maken. Regel de deskundigenverklaring op tijd, want die mag niet te oud zijn. Denk ook alvast aan wat er ná de aangifte moet gebeuren: een nieuw identiteitsbewijs, een melding bij werkgever, school, zorgverzekeraar en bank. De gemeente kan uitleggen welke gegevens automatisch meelopen en welke u zelf moet doorgeven.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Mag de rechter genderneutrale registratie toestaan?

Hoge Raad · 2022-03-04 · ECLI:NL:HR:2022:336

Een non-binair persoon vroeg om een vermelding in de registers van de burgerlijke stand zonder aanduiding als man of vrouw; de rechtbank legde daarover prejudiciele vragen voor. De Hoge Raad beantwoordde die vragen niet. Hij overwoog dat het op de weg van de wetgever ligt te bepalen hoe de overheidsregistratie van personen wordt ingericht, binnen de ruimte die het recht op eerbiediging van het prive leven aan de staat laat, en dat beantwoording van de vragen zijn rechtsvormende taak op dat moment te buiten zou gaan. Zolang een wettelijke regeling ontbreekt, moet de rechter in elke concrete zaak beslissen aan de hand van de aard en de inhoud van het verzoek en de verdere omstandigheden van het geval.
Wie beslist over registratie buiten man of vrouw?

Hoge Raad · 2025-12-19 · ECLI:NL:HR:2025:1959

Opnieuw stelde een rechtbank prejudiciele vragen over een genderneutrale registratie voor een non-binair persoon. De Hoge Raad stelde vast dat de wet op dit moment niet voorziet in een X of een andere genderneutrale aanduiding in de geboorteakte, en wees erop dat hij in 2022 al had overwogen dat wetgeving op dit terrein viel te verwachten en dat de vragen zich toen niet leenden voor beantwoording. De ontwikkelingen sindsdien - de Tweede Kamer nam een motie aan die de regering vroeg het wetsvoorstel in te trekken, waarna het kabinet liet weten die stap nog niet te willen zetten - gaven hem geen aanleiding nu anders te beslissen. Hij zag daarom opnieuw af van beantwoording, zodat de beoordeling van zulke verzoeken bij de feitenrechter blijft liggen.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst