Boek 1 Artikel 25f (1:25f BW)

Wie buiten Nederland is geboren en geen bruikbare geboorteakte kan overleggen, kan de rechter vragen om een last tot het opmaken van zo'n akte. Artikel 1:25f BW regelt wat daarna gebeurt: hoe die beslissing bij de burgerlijke stand terechtkomt, wie de akte opmaakt en welke waarde die akte vervolgens heeft.

Van beslissing naar akte

De griffier van het gerecht dat de zaak als laatste behandelde stuurt een afschrift van de beslissing naar de ambtenaar van de burgerlijke stand in Den Haag. Die ambtenaar is voor dit soort akten het landelijke adres: ook mensen die nooit in Den Haag hebben gewoond, krijgen hun akte daar.

De ambtenaar maakt vervolgens een akte van inschrijving op. Die akte moet inhoudelijk overeenstemmen met wat de rechter heeft beslist en zegt er met zoveel woorden bij dat zij daarop berust. De ambtenaar heeft hier dus geen eigen beoordelingsruimte meer: hij voert uit wat in de beschikking staat en voegt daar niets aan toe.

De termijn van drie maanden

Het afschrift gaat niet meteen de deur uit. De griffier mag het pas na drie maanden na de dag van de beslissing versturen. Die wachttijd voorkomt dat er alvast een akte wordt opgemaakt terwijl de beslissing nog kan worden aangetast. Voor de verzoeker betekent dit dat er tussen de zitting en de akte een aantal maanden zit; navragen bij de griffie of het afschrift al verzonden is, heeft binnen die periode weinig zin.

Dezelfde kracht als een geboorteakte

De akte van inschrijving geldt als een akte van geboorte in de zin van artikel 1:19 BW. Dat is de kern van deze bepaling: vanaf dat moment heeft de betrokkene een Nederlandse akte waarop hij zich kan beroepen. Daarmee kan hij zich laten inschrijven in de basisregistratie personen, een reisdocument aanvragen, trouwen of een geregistreerd partnerschap aangaan.

Wat de akte niet doet, is iets veranderen aan de familierechtelijke betrekkingen. De akte legt vast wat de rechter over de geboortegegevens heeft vastgesteld; over ouderschap, gezag of nationaliteit beslist zij niet.

Wijzigt de beslissing later

Wordt de eerdere beslissing later gewijzigd, dan komt er geen tweede akte. De wijziging wordt als latere vermelding aan de bestaande akte toegevoegd. In de registers blijft daardoor zichtbaar wat er eerst stond en wat er later is veranderd. Wie een afschrift opvraagt, krijgt de akte inclusief die vermelding.

Een voorbeeld. Een man is geboren in een land waar de registers door oorlog verloren zijn gegaan; een geboorteakte is niet meer te krijgen. De rechter stelt zijn geboortegegevens vast. Drie maanden later gaat het afschrift naar Den Haag, de ambtenaar maakt de akte op, en pas met dat afschrift in handen kan de man zijn aanvraag bij de gemeente afronden.

In de praktijk

Voor de betrokkene komt het neer op geduld en op één adres. Het afschrift van de akte vraagt u aan bij de gemeente Den Haag, niet bij uw eigen gemeente. Loopt het vast, bijvoorbeeld omdat een instantie de akte niet accepteert, dan is het verstandig eerst na te gaan of de akte de latere vermeldingen bevat die u nodig heeft. Het Juridisch Loket kan helpen bepalen of een nieuwe gang naar de rechter nodig is.