Boek 1 Artikel 19h (1:19h BW)

Aangifte van een overlijden kan worden gedaan door iedereen die er uit eigen wetenschap van weet. Dit artikel regelt dat, geeft een tweede route via een machtiging, en somt op welke gegevens de aangever moet verstrekken. Ook is geregeld wat er gebeurt als niemand aangifte doet.

Wie kan aangifte doen

Bevoegd is wie uit eigen wetenschap van het overlijden weet: een partner, een kind, een huisgenoot, een verzorgende. De wet vraagt dus geen bepaalde familieband, maar wel eigen kennis van het feit.

Aangifte door een gemachtigde

Het tweede lid voegt daar een mogelijkheid aan toe. Iemand die zelf bevoegd is, kan de persoon die in de lijkbezorging voorziet machtigen om de aangifte te doen. Die machtiging werkt binnen de termijn die artikel 16 van de Wet op de lijkbezorging voor begraving of crematie stelt. Doet de gemachtigde de aangifte, dan mag dat ook elektronisch, als de gemeente daarvoor een weg heeft opengesteld. Voor de aangifte door de bevoegde persoon zelf noemt de wet die elektronische route niet.

Wat er moet worden opgegeven

De aangever geeft ten minste de naam, voornamen en het geslacht van de overledene op, voor zover bekend de plaats en dag van geboorte, de plaats, dag en zo mogelijk het tijdstip van overlijden, de burgerlijke staat en het laatst bekende woonadres of de woonplaats. De ambtenaar stelt de identiteit van de aangever vast met een document dat de Wet op de identificatieplicht aanwijst, of op een andere bij besluit bepaalde manier.

Die gegevens zijn niet alleen voor de akte van belang. Zij werken door in de basisregistratie personen, in het erfrecht en in de afwikkeling bij pensioen, verzekering en toeslagen. Een fout in de burgerlijke staat of in de geboortedatum levert later gedoe op.

Als niemand aangifte doet

Zijn er geen bevoegde personen, of laten zij het na binnen de termijn die voor de uitvaart geldt, dan gebeurt de aangifte van gemeentewege: de burgemeester doet haar zelf of laat haar doen, in de gemeente waarin de overlijdensakte thuishoort. Daarnaast kent de wet een bijzonder geval waarin de hulpofficier van justitie de aangifte doet. Dat is aan de orde als een lichaam is aangetroffen én daarbij niet nauwkeurig genoeg valt vast te stellen waar of wanneer de dood is ingetreden, en verder als iemand op een installatie op zee is gestorven en het lichaam in Nederland aan wal wordt gebracht. Staat bij een aangetroffen lichaam juist wel vast waar en op welke dag het overlijden heeft plaatsgevonden, dan geldt gewoon de hoofdregel: ieder die daarvan uit eigen wetenschap weet, mag aangifte doen.

Een voorbeeld. Een vrouw overlijdt in een hospice. Haar partner was bij haar op het moment van overlijden en wil de aangifte zelf doen. Hij gaat met zijn paspoort en de gegevens van zijn partner naar de burgerlijke stand van de gemeente waar het hospice ligt. Daar wordt de akte van overlijden opgemaakt, zodat de uitvaart binnen de wettelijke termijn kan plaatsvinden.

In de praktijk

Verzamel voor de aangifte de gegevens van de overledene: identiteitsbewijs, geboortegegevens en burgerlijke staat. Kiest u voor een machtiging, maak dan duidelijk aan wie en controleer de akte op fouten voordat u afschriften laat verspreiden. Regelt u alles zelf, ga dan tijdig naar de burgerlijke stand, want de termijn voor de uitvaart is kort en de akte is daarvoor nodig.