Boek 1 Artikel 17 (1:17 BW)

Elke gemeente houdt vier registers bij: van geboorten, van huwelijken, van geregistreerde partnerschappen en van overlijden. Daarin komen de akten te staan die horen bij de gebeurtenis waarvoor het register bedoeld is. Hoe de registers zijn ingericht en bijgehouden, volgt niet uit dit artikel maar uit de regels die daarover bij algemene maatregel van bestuur zijn gegeven (artikel 1:17c BW). Verder bestaat er in de gemeente 's-Gravenhage een apart register voor de inschrijving van bepaalde rechterlijke uitspraken.

Vier registers, vier soorten gebeurtenissen

De indeling volgt de gebeurtenissen die iemands burgerlijke staat bepalen. Het geboorteregister legt vast dat een kind is geboren en uit wie; het huwelijksregister en het register van geregistreerde partnerschappen leggen vast dat twee mensen zich aan elkaar hebben verbonden; het overlijdensregister legt het einde van het leven vast. Wat later verandert, komt als latere vermelding bij de betrokken akte te staan.

Huwelijk en geregistreerd partnerschap hebben elk een eigen register. Wie een akte over zijn verbintenis nodig heeft, moet dus weten welke van de twee vormen het betreft; een huwelijk dat is omgezet in een geregistreerd partnerschap, of andersom, laat in beide registers sporen na.

Het bijzondere register in Den Haag

Sommige rechterlijke uitspraken moeten worden ingeschreven, terwijl er geen Nederlandse akte is waaraan zij kunnen worden gekoppeld. Het gaat om uitspraken over een huwelijk of een geregistreerd partnerschap waarvan de akte niet in de Nederlandse registers staat: de nietigverklaring daarvan, een echtscheiding, de ontbinding van een geregistreerd partnerschap, de ontbinding van een huwelijk na scheiding van tafel en bed en de beëindiging van een geregistreerd partnerschap waartoe de partners samen hebben besloten. Ook de vernietiging van een uitspraak die al was ingeschreven hoort in die reeks thuis; artikel 1:21 BW somt ze op. Daarvoor bestaat in Den Haag een apart register; die gemeente vervult in de burgerlijke stand meer landelijke taken.

Voor de betrokkene betekent dat een praktisch aanknopingspunt: is er geen Nederlandse gemeente die uw akte heeft, dan loopt de weg vaak via Den Haag.

Waarom registratie zo zwaar telt

De registers zijn de bron voor het bewijs van afstamming, naam, huwelijkse staat en overlijden. Wat erin staat heeft sterke bewijskracht en werkt door in erfrecht, nationaliteit, pensioen en verzekeringen. Ontbreekt een registratie, dan kan iemand in de praktijk vastlopen bij een bank, een werkgever of een instantie, ook al is het feit zelf onbetwist.

Een voorbeeld. Een stel trouwt in het buitenland en gaat later in Nederland wonen. Zonder inschrijving van hun huwelijksakte in Nederland is hun huwelijk hier moeilijk aan te tonen. Zij laten de akte daarom inschrijven, zodat er een Nederlandse registratie bestaat waarop zij zich kunnen beroepen.

In de praktijk

Weet welk register u nodig heeft en bij welke gemeente dat ligt: bij de geboortegemeente voor een geboorteakte, bij de gemeente van de huwelijksvoltrekking voor een huwelijksakte en bij de gemeente van overlijden voor een overlijdensakte. Voor buitenlandse akten en voor uitspraken zonder Nederlandse akte komt Den Haag in beeld. Vraag afschriften ruim op tijd aan, zeker als u ze in het buitenland moet gebruiken.