← Terug 6:235 · Welke partijen zich niet op de vernietigingsgronden kunnen beroepen Verder 6:237 · De grijze lijst met vermoedelijk onredelijke bedingen →

Boek 6 Artikel 236 (6:236 BW)

De zwarte lijst met altijd verboden bedingen voor consumenten

Wettekst

Bij een overeenkomst tussen een gebruiker en een wederpartij, natuurlijk persoon, die niet handelt in de uitoefening van een beroep of bedrijf, wordt als onredelijk bezwarend aangemerkt een in de algemene voorwaarden voorkomend beding a. dat de wederpartij geheel en onvoorwaardelijk het recht ontneemt de door de gebruiker toegezegde prestatie op te eisen; b. dat de aan de wederpartij toekomende bevoegdheid tot ontbinding, zoals deze in afdeling 5 van titel 5 is geregeld, uitsluit of beperkt; c. dat een de wederpartij volgens de wet toekomende bevoegdheid tot opschorting van de nakoming uitsluit of beperkt of de gebruiker een verdergaande bevoegdheid tot opschorting verleent dan hem volgens de wet toekomt; d. dat de beoordeling van de vraag of de gebruiker in de nakoming van een of meer van zijn verbintenissen is te kort geschoten aan hem zelf overlaat, of dat de uitoefening van de rechten die de wederpartij ter zake van een zodanige tekortkoming volgens de wet toekomen, afhankelijk stelt van de voorwaarde dat deze eerst een derde in rechte heeft aangesproken; e. krachtens hetwelk de wederpartij aan de gebruiker bij voorbaat toestemming verleent zijn uit de overeenkomst voortvloeiende verplichtingen op een der in afdeling 3 van titel 2 bedoelde wijzen op een derde te doen overgaan, tenzij de wederpartij te allen tijde de bevoegdheid heeft de overeenkomst te ontbinden, of de gebruiker jegens de wederpartij aansprakelijk is voor de nakoming door de derde, of de overgang plaatsvindt in verband met de overdracht van een onderneming waartoe zowel die verplichtingen als de daartegenover bedongen rechten behoren; f. dat voor het geval uit de overeenkomst voor de gebruiker voortvloeiende rechten op een derde overgaan, ertoe strekt bevoegdheden of verweermiddelen die de wederpartij volgens de wet jegens die derde zou kunnen doen gelden, uit te sluiten of te beperken; g. dat een wettelijke verjarings- of vervaltermijn waarbinnen de wederpartij enig recht moet geldend maken, tot een verjarings- onderscheidenlijk vervaltermijn van minder dan een jaar verkort; h. dat voor het geval bij de uitvoering van de overeenkomst schade aan een derde wordt toegebracht door de gebruiker of door een persoon of zaak waarvoor deze aansprakelijk is, de wederpartij verplicht deze schade hetzij aan de derde te vergoeden, hetzij in haar verhouding tot de gebruiker voor een groter deel te dragen dan waartoe zij volgens de wet verplicht zou zijn; i. dat de gebruiker de bevoegdheid geeft de door hem bedongen prijs binnen drie maanden na het sluiten van de overeenkomst te verhogen, tenzij de wederpartij bevoegd is in dat geval de overeenkomst te ontbinden; j. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van zaken, elektriciteit, warmte en koude daaronder begrepen en dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften niet daaronder begrepen, of tot het geregeld doen van verrichtingen, leidt tot stilzwijgende verlenging of vernieuwing in een overeenkomst voor bepaalde duur, dan wel tot een stilzwijgende voortzetting in een overeenkomst voor onbepaalde duur zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de voortgezette overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand; k. dat de bevoegdheid van de wederpartij om bewijs te leveren uitsluit of beperkt, of dat de uit de wet voortvloeiende verdeling van de bewijslast ten nadele van de wederpartij wijzigt, hetzij doordat het een verklaring van haar bevat omtrent de deugdelijkheid van de haar verschuldigde prestatie, hetzij doordat het haar belast met het bewijs dat een tekortkoming van de gebruiker aan hem kan worden toegerekend; l. dat ten nadele van de wederpartij afwijkt van artikel 37 van Boek 3, tenzij het betrekking heeft op de vorm van door de wederpartij af te leggen verklaringen of bepaalt dat de gebruiker het hem door de wederpartij opgegeven adres als zodanig mag blijven beschouwen totdat hem een nieuw adres is meegedeeld; m. waarbij een wederpartij die bij het aangaan van de overeenkomst werkelijke woonplaats in een gemeente in Nederland heeft, woonplaats kiest anders dan voor het geval zij te eniger tijd geen bekende werkelijke woonplaats in die gemeente zal hebben, tenzij de overeenkomst betrekking heeft op een registergoed en woonplaats ten kantore van een notaris wordt gekozen; n. dat voorziet in de beslechting van een geschil door een ander dan de rechter die volgens de wet bevoegd zou zijn, tenzij het de wederpartij een termijn gunt van tenminste een maand nadat de gebruiker zich schriftelijk jegens haar op het beding heeft beroepen, om voor beslechting van het geschil door de volgens de wet bevoegde rechter te kiezen; o. dat de bevoegdheid van de wederpartij om de overeenkomst, die mondeling, schriftelijk of langs elektronische weg tot stand is gekomen, op een overeenkomstige wijze op te zeggen, uitsluit of beperkt; p. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften, leidt tot een stilzwijgende verlenging of vernieuwing van de overeenkomst met een duur die langer is dan drie maanden, dan wel tot een stilzwijgende verlenging of vernieuwing van de overeenkomst met een duur van ten hoogste drie maanden zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de overeenkomst telkens tegen het einde van de duur van de verlenging of de vernieuwing op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand; q. dat in geval van een overeenkomst tot het geregeld afleveren van dag-, nieuws- en weekbladen en tijdschriften, leidt tot een stilzwijgende voortzetting in een overeenkomst voor onbepaalde duur zonder dat de wederpartij de bevoegdheid heeft om de voortgezette overeenkomst te allen tijde op te zeggen met een opzegtermijn van ten hoogste een maand of, in geval de geregelde aflevering minder dan eenmaal per maand plaats heeft, met een opzegtermijn van ten hoogste drie maanden; r. dat de wederpartij verplicht de verklaring tot opzegging van een overeenkomst als bedoeld onder j of p respectievelijk q te laten plaatsvinden op een bepaald moment; s. dat in geval van een overeenkomst met beperkte duur tot het geregeld ter kennismaking afleveren van dag-, nieuws-, weekbladen en tijdschriften leidt tot voortzetting van de overeenkomst; t. dat de geldigheidsduur van een cadeaubon beperkt tot minder dan twee jaar.

Toelichting

Dit artikel bevat de zwarte lijst. Staat een beding uit deze opsomming in algemene voorwaarden tegenover een consument, dan geldt het zonder meer als onredelijk bezwarend. De consument hoeft niets te bewijzen over de omstandigheden; hij hoeft alleen de vernietiging in te roepen. De lijst geldt uitsluitend tegenover een natuurlijk persoon die niet handelt voor beroep of bedrijf.

Bedingen die uw kernrechten wegnemen

  • Nakoming, ontbinding en opschorting zijn beschermd, maar niet even ver. Zwart is alleen het beding dat u het recht om de toegezegde prestatie op te eisen geheel en onvoorwaardelijk afneemt; wordt dat recht slechts deels of onder voorwaarden ingeperkt, dan moet u het zoeken in de grijze lijst of in de open toets van artikel 6:233 BW. Bij uw bevoegdheid om te ontbinden of uw betaling op te schorten is uitsluiten óf beperken al genoeg voor de zwarte lijst. Andersom mag de gebruiker zichzelf ook geen ruimere opschortingsbevoegdheid geven dan de wet hem geeft.
  • Zelf beoordelen of hij tekortschiet mag de gebruiker niet. Een beding dat het oordeel over zijn eigen wanprestatie aan hemzelf laat, of dat u eerst een derde in rechte laat aanspreken voordat u hem kunt aanspreken, is verboden.

- Bewijsposities mogen niet ten nadele van u worden gewijzigd. Denk aan een verklaring vooraf dat de prestatie deugdelijk is, of aan een beding dat u laat bewijzen dat de tekortkoming aan de gebruiker toerekenbaar is.

Termijnen, prijzen en overdracht

  • Een wettelijke verjarings- of vervaltermijn mag niet worden verkort tot minder dan een jaar.
  • Prijsverhoging binnen drie maanden na het sluiten mag alleen als u in dat geval mag ontbinden.
  • Overdracht van de verplichtingen van de gebruiker aan een derde mag niet bij voorbaat worden bedongen, tenzij u altijd kunt ontbinden, de gebruiker aansprakelijk blijft voor de nakoming door die derde, of de overgang hoort bij de overdracht van een onderneming met zowel de verplichtingen als de daartegenover staande rechten. Gaan rechten van de gebruiker over op een derde, dan mogen uw verweermiddelen tegenover die derde niet worden ingeperkt.

- Schade aan een ander die bij de uitvoering wordt toegebracht door de gebruiker of door iemand of iets waarvoor hij aansprakelijk is, mag niet op u worden afgewenteld.

Abonnementen, opzeggen en cadeaubonnen

Bij overeenkomsten tot geregelde levering of geregelde diensten is stilzwijgende verlenging voor bepaalde tijd verboden, en stilzwijgende voortzetting voor onbepaalde tijd mag alleen als u daarna altijd kunt opzeggen met een opzegtermijn van hoogstens een maand. Voor kranten, nieuwsbladen en tijdschriften geldt een eigen, iets ruimere regeling met een verlenging van ten hoogste drie maanden en opzegmogelijkheden aan het einde daarvan; een kennismakingsabonnement met beperkte duur mag helemaal niet doorlopen. Ook mag u niet worden verplicht juist op één bepaald moment op te zeggen. Verder mag u een overeenkomst altijd opzeggen op dezelfde manier waarop zij is gesloten, en mag de geldigheidsduur van een cadeaubon niet korter zijn dan twee jaar.

Procesrechtelijke bedingen

Een beding dat u ergens anders woonplaats laat kiezen dan bij uw echte adres is verboden, met een uitzondering voor registergoederen en de notaris. Een beding dat het geschil bij een ander dan de wettelijk bevoegde rechter legt, mag alleen als u na een schriftelijk beroep op dat beding nog minstens een maand krijgt om alsnog voor de gewone rechter te kiezen. Ook mag niet ten nadele van u worden afgeweken van de regel uit Boek 3 over het werken van verklaringen, behoudens afspraken over de vorm en over het laatst opgegeven adres.

In de praktijk

Vergelijk uw voorwaarden punt voor punt met deze lijst. Vindt u een treffer, schrijf de gebruiker van de voorwaarden dan aan en roep uitdrukkelijk de vernietiging van dat beding in; het beding verdwijnt niet vanzelf. De rest van de overeenkomst blijft in stand, en op het weggevallen punt gelden weer de gewone wettelijke regels.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

  1. Werkt de zwarte lijst door bij een wederpartij die geen consument is?

    Hoge Raad · 2023-09-08 · ECLI:NL:HR:2023:1197

    Opdrachtgevers die geen consument waren, vochten een beding aan dat hun klachttermijn tot veertien dagen beperkte. De Hoge Raad liet in stand dat dit beding onredelijk bezwarend was, en bevestigde dat het feit dat een beding op de grijze of zwarte lijst staat via reflexwerking kan meewegen bij de beoordeling van een beding tegenover een niet-consument, zeker wanneer die zich materieel in een met een consument vergelijkbare positie bevindt en de overeenkomst niet zijn kernactiviteit betreft. Artikel 6:237 BW straalt zo uit buiten zijn eigen toepassingsbereik.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

← Terug 6:235 · Welke partijen zich niet op de vernietigingsgronden kunnen beroepen Verder 6:237 · De grijze lijst met vermoedelijk onredelijke bedingen →