Boek 6 Artikel 119a (6:119a BW)

Tussen ondernemingen onderling gelden strengere betalingsregels dan tussen particulieren. Dit artikel geeft daarvoor de basis: bij een handelsovereenkomst bestaat de vertragingsschade in de wettelijke rente voor handelstransacties, die loopt vanaf de dag na de overeengekomen uiterste betaaldag tot en met de dag waarop wordt betaald. Een handelsovereenkomst is hier een overeenkomst om baat tussen partijen die handelen in de uitoefening van een beroep of bedrijf, of tussen rechtspersonen.

Vanaf wanneer de rente loopt

Is er een uiterste betaaldag afgesproken, dan begint de rente de dag daarna, van rechtswege en zonder aanmaning. Is er niets afgesproken, dan geeft de wet drie startpunten, telkens dertig dagen na een bepaald moment.

• Na ontvangst van de factuur. De hoofdregel wanneer die datum vaststaat.
• Na ontvangst van de prestatie. Als niet vaststaat op welke dag de schuldenaar de factuur heeft ontvangen, of als de factuur eerder kwam dan de levering.

- Na aanvaarding of beoordeling. Als de schuldenaar een termijn had bedongen om te controleren of het geleverde klopt en hij de factuur eerder ontving; die controletermijn is in beginsel niet langer dan dertig dagen.

Grenzen aan lange betaaltermijnen

Partijen mogen een uiterste betaaldag afspreken van ten hoogste zestig dagen. Een langere termijn kan alleen als zij die uitdrukkelijk opnemen en zij voor de schuldeiser niet kennelijk onbillijk uitpakt; daarbij wordt gekeken naar de reden voor de afwijking, de aard van de prestatie en de vraag of er sterk wordt afgeweken van goede handelspraktijken. Is de schuldenaar een grote onderneming, terwijl de schuldeiser een natuurlijk persoon met een beroep of bedrijf is of een rechtspersoon die zelf onder die grens blijft — dus ook een middelgrote —, dan geldt een harde grens van dertig dagen; een beding dat daarvan afwijkt is nietig. Wie als groot telt, volgt uit de grootte-criteria van artikel 2:397 BW, beoordeeld over twee opeenvolgende balansdata.

Wanneer er geen rente loopt

Twee uitzonderingen beperken de aanspraak. Er is geen rente verschuldigd zolang de schuldeiser zelf in verzuim is, bijvoorbeeld omdat hij niet meewerkt aan wat van hem wordt verlangd. En de rente is niet verschuldigd voor zover de vertraging de schuldenaar niet kan worden toegerekend. Verder telt een andere overeengekomen rente voor de toepassing van dit artikel gelijk met de wettelijke rente, en wordt ook hier de rente jaarlijks bij de hoofdsom geteld.

Een voorbeeld

Een toeleverancier levert onderdelen aan een fabrikant en spreekt niets af over de betaaltermijn. Hij stuurt zijn factuur mee met de levering. Dertig dagen na de dag volgend op de ontvangst begint de rente van rechtswege te lopen; hij hoeft daarvoor niet eerst te sommeren. Wordt er pas na vier maanden betaald, dan is over die hele periode handelsrente verschuldigd, en daarnaast kan hij zijn invorderingskosten claimen op grond van artikel 6:96 BW.

In de praktijk

Zet op elke zakelijke factuur een duidelijke uiterste betaaldatum en bewaar het bewijs van verzending en van levering; die twee data bepalen wanneer de rente gaat lopen. Controleer bij inkoopvoorwaarden of de betaaltermijn binnen de wettelijke grenzen blijft, zeker als u als kleinere partij aan een grote onderneming levert. En bedenk dat de handelsrente alleen geldt tussen ondernemingen: is uw klant een consument, dan valt u terug op artikel 6:119 BW.