Boek 6 Artikel 31 (6:31 BW)

Wie betaalt aan iemand die handelingsonbekwaam is, loopt een risico. Dit artikel bepaalt dat zo'n betaling de schuldenaar bevrijdt voor zover het betaalde de onbekwame werkelijk voordeel heeft opgeleverd, of voor zover het in handen van zijn wettelijke vertegenwoordiger is gekomen. Voor het meerdere werkt de betaling niet zonder meer bevrijdend.

Waarom die bescherming er is

Handelingsonbekwaamheid is er om iemand te beschermen die zijn eigen belangen niet goed kan overzien, zoals een minderjarige (artikel 1:234 BW) of een persoon die onder curatele staat (artikel 1:381 BW). Zou een betaling aan hem zonder meer bevrijdend werken, dan zou het geld gemakkelijk verdwijnen zonder dat er iets van terechtkomt. De wet legt het risico daarom bij degene die betaalt.

De twee manieren waarop u toch bevrijd bent

• Werkelijk voordeel. Is het geld besteed aan iets waar de onbekwame echt baat bij had, dan telt dat mee.
• In de macht van de vertegenwoordiger. Is het bedrag terechtgekomen bij de ouder, de voogd of de curator, dan is de betaling in zoverre geslaagd.

- Voor het overige niet. Wat is verdwenen zonder voordeel, moet u mogelijk opnieuw betalen.

Wat werkelijk voordeel is

De wet omschrijft niet nader wanneer er sprake is van werkelijk voordeel; dat hangt af van de omstandigheden van het geval. Het woord 'werkelijk' geeft aan dat het niet gaat om het voordeel dat de betaling in theorie had kunnen opleveren, maar om wat zij de onbekwame feitelijk heeft gebracht.

Een voorbeeld. Een verzekeraar keert een bedrag rechtstreeks uit aan een minderjarige. Wordt het geld door de ouders op een spaarrekening van het kind gezet, dan is de uitkering in zoverre goed terechtgekomen. Raakt het kind het geld kwijt zonder er iets aan te hebben gehad, dan kan de verzekeraar worden aangesproken om alsnog aan de wettelijke vertegenwoordiger te betalen.

Wat er overblijft van de schuld

Het artikel werkt met de woorden 'voor zover'. De bevrijding is dus beperkt tot het deel van de betaling dat de onbekwame werkelijk voordeel heeft gebracht of dat bij zijn wettelijke vertegenwoordiger is terechtgekomen. Voor het restant is de schuldenaar niet bevrijd. Dat deel kan namens de onbekwame door zijn wettelijke vertegenwoordiger worden opgeëist. Een betaling kan zo gedeeltelijk bevrijdend zijn: werd een deel van het geld goed besteed en verdween de rest, dan staat alleen dat laatste deel nog open.

Betalen aan de vertegenwoordiger

Een betaling aan de wettelijke vertegenwoordiger zelf valt rechtstreeks onder de tweede grond van bevrijding. Bewijs van zijn vertegenwoordigingsbevoegdheid en een vastlegging van aan wie en op welke rekening is betaald, maken later aantoonbaar dat het bedrag bij hem terechtkwam.

Een verwante regel staat in artikel 6:32 BW, voor betaling aan iemand die de betaling niet mocht ontvangen. Daar bevrijdt de betaling als degene die wel bevoegd was haar bekrachtigt of erdoor is gebaat, in het laatste geval tot ten hoogste het bedrag van de baat. In beide gevallen draagt degene die aan de verkeerde persoon betaalt het risico dat het geld niet terechtkomt waar het hoort.

In de praktijk

Het risico van dit artikel speelt vooral bij uitkeringen aan minderjarigen of aan personen die onder curatele staan. Voor de betaler gaat het erom wie aan de ontvangende kant staat. Voor de wettelijke vertegenwoordiger die met een rechtstreekse betaling aan de onbekwame te maken krijgt, gaat het om de vraag welk deel van het bedrag voordeel heeft opgeleverd of bij hem is beland; voor het overige kan hij nog betaling verlangen.