Boek 6 Artikel 24 (6:24 BW)

Als een ontbindende voorwaarde intreedt, valt de verbintenis weg. Maar er is vaak al gepresteerd: er is geleverd, betaald of gebruikgemaakt van een zaak. Dit artikel bepaalt dat de schuldeiser die prestaties dan ongedaan moet maken, tenzij uit de inhoud of de strekking van de rechtshandeling iets anders volgt. De situatie wordt dus in beginsel teruggebracht naar hoe zij was.

De hoofdregel en de uitzondering

Uitgangspunt is teruggeven wat is ontvangen. De uitzondering zit in de afspraak zelf: partijen kunnen bedoeld hebben dat wat is gepresteerd blijft waar het is. Dat komt vooral voor bij duurverhoudingen, waarin het gebruik dat is genoten nu eenmaal niet is terug te geven. De vraag is dan wat de strekking van de afspraak was, en niet wat een van beiden achteraf het prettigst vindt.

Als een goed terug moet

• Vruchten na de vervulling zijn voor de schuldenaar. Natuurlijke vruchten die daarna zijn afgescheiden en burgerlijke vruchten die daarna opeisbaar werden, komen hem toe.
• Kosten en schade van na de vervulling volgen een eigen regeling. Daarvoor gelden de regels over vergoeding van kosten en schade bij teruggave uit Boek 3, van overeenkomstige toepassing.

- De periode vóór de vervulling blijft buiten die regeling. Wat toen is opgekomen of gemaakt, valt er niet onder.

Waarom die knip bij het moment van vervulling

Tot de voorwaarde intreedt, was het gebruik van het goed rechtmatig: de verbintenis werkte immers gewoon. Vanaf dat moment verandert de positie en moet er worden afgerekend. De wet legt de grens daarom precies daar, en niet bij het moment waarop iemand de teruggave vordert of waarop partijen erover in gesprek raken.

Een voorbeeld. Een ondernemer krijgt een bestelbus geleverd onder een ontbindende voorwaarde. De voorwaarde treedt in en de bus moet terug. De huuropbrengsten die hij na dat moment nog met de bus haalt, komen aan de leverancier toe. Heeft hij na dat moment noodzakelijke kosten aan de bus gemaakt, dan kan hij daarvoor op grond van de regeling in Boek 3 aanspraak maken.

Wat u praktisch moet regelen

Spreek bij een ontbindende voorwaarde vooraf af hoe de teruggave verloopt: binnen welke termijn, in welke staat, en wie het vervoer betaalt. Leg ook vast wat er met betaalde bedragen gebeurt en of er een vergoeding voor gebruik verschuldigd is. Zonder die afspraken ontstaat er bij het intreden van de voorwaarde meteen een tweede geschil, over de afwikkeling.

In de praktijk

Treedt de voorwaarde in, leg dan meteen de staat van het goed vast met foto's en een korte beschrijving, en noteer de datum. Dat moment is bepalend voor vruchten, kosten en schade. Was er onder een opschortende voorwaarde al gepresteerd terwijl de voorwaarde nog niet vervuld was, dan loopt de afwikkeling niet via dit artikel maar via de regeling over onverschuldigde betaling; artikel 6:25 BW verwijst daarnaar.