Boek 6 Artikel 272 (6:272 BW)

Waardevergoeding als teruggeven niet mogelijk is

Sluit de aard van de prestatie uit dat zij ongedaan wordt gemaakt, dan treedt daarvoor een vergoeding in de plaats ten belope van haar waarde op het tijdstip van de ontvangst.
Heeft de prestatie niet aan de verbintenis beantwoord, dan wordt deze vergoeding beperkt tot het bedrag van de waarde die de prestatie voor de ontvanger op dit tijdstip in de gegeven omstandigheden werkelijk heeft gehad.

Toelichting

Een geleverde zaak kunt u teruggeven, maar een geknipt gazon, een uitgevoerde reparatie of geleverde warmte niet. Voor die gevallen bepaalt dit artikel dat er in plaats van ongedaanmaking een vergoeding komt ter grootte van de waarde van de prestatie op het moment waarop u haar ontving.

De hoofdregel: waarde bij ontvangst

Laat de aard van wat is gepresteerd geen terugdraaien toe, dan komt er een geldbedrag voor in de plaats. Peildatum is het tijdstip van ontvangst. Latere prijsstijgingen of prijsdalingen spelen dus geen rol. De overeengekomen prijs is daarbij een belangrijke aanwijzing voor de waarde, maar niet meer dan dat.

De correctie bij een gebrekkige prestatie

Beantwoordde de prestatie niet aan de verbintenis, dan wordt de vergoeding beperkt tot de waarde die zij voor de ontvanger in de gegeven omstandigheden werkelijk heeft gehad. Dit is de kern van het artikel: u betaalt niet voor iets wat u niets heeft opgeleverd. Half werk dat opnieuw moet worden gedaan, kan een waarde van nul hebben.

Die werkelijke waarde wordt subjectief bepaald, dus vanuit uw positie. Voor de één is een half aangelegde tuin nog bruikbaar, voor de ander moet alles eruit. Wat u er feitelijk aan hebt gehad, telt.

Waar u dit tegenkomt

Diensten: advies, onderhoud, vervoer, opleiding.
Verbruikte leveringen: energie, water, materialen die zijn verwerkt.

- Gebruik van een zaak die u wel teruggeeft, waarvoor een gebruiksvergoeding op zijn plaats kan zijn.

Een voorbeeld

Een aannemer legt een dakterras aan dat door verkeerde afschot onbruikbaar is en dat volledig opnieuw moet worden opgebouwd. De klant ontbindt. Terugdraaien van het werk kan niet, dus komt er een waardevergoeding, maar die is beperkt tot wat het werk voor de klant werkelijk waard is geweest. Moet alles eruit, dan kan die waarde nihil zijn.

In de praktijk

Onderbouw uw standpunt over de werkelijke waarde met feiten: foto's, een offerte voor herstel of een verklaring van een andere vakman over wat er van het werk bruikbaar is. Wees zelf ook redelijk: wat u echt hebt gebruikt of gehouden, moet worden verrekend.

Houd verder in het oog dat deze waardevergoeding iets anders is dan schadevergoeding. De vergoeding hier vervangt de teruggave; uw schade doordat het contract niet is uitgevoerd, vordert u op grond van artikel 6:277 BW.

Redactionele toelichting . Geen juridisch advies.

Relevante jurisprudentie

Deze uitspraken bepalen hoe dit artikel wordt toegepast.

Wie moet stellen en bewijzen wat de prestatie waard was?

Hoge Raad · 2025-07-18 · ECLI:NL:HR:2025:1156

Na ontbinding van overeenkomsten van opdracht ging het om de vraag hoeveel van het al betaalde moest worden terugbetaald en of daartegenover een vergoeding stond voor werk dat naar zijn aard niet meer ongedaan kon worden gemaakt. De Hoge Raad oordeelt dat op degene die een vordering tot waardevergoeding heeft, volgens de hoofdregel van artikel 150 Rv de stelplicht en de bewijslast rusten van het bestaan en de omvang van die vordering. Omdat daarover in dit geding niets was gesteld, mocht het hof niet zelf aannemen dat de verrichte prestatie niet waardeloos was geweest: daarmee vulde het in strijd met artikel 24 Rv de feitelijke grondslag van het verweer aan. Voor artikel 6:272 BW is dit richtinggevend omdat het duidelijk maakt dat waardevergoeding geen automatisme is, maar moet worden gesteld en onderbouwd door wie zich erop beroept.

Uitspraken via rechtspraak.nl. De samenvattingen zijn van de redactie.

Wettekst