Boek 6 Artikel 228 (6:228 BW)

Artikel 6:228 BW gaat over de overeenkomst die u sloot op basis van een verkeerd beeld van de werkelijkheid. Dwaling betekent dat u zich een onjuiste voorstelling maakte van iets dat er wezenlijk toe deed, en dat u bij een juist beeld niet, of niet zo, had gecontracteerd. Dat alleen is niet genoeg: er moet ook iets aan de kant van de wederpartij zijn. De wet noemt drie gevallen waarin de overeenkomst dan vernietigbaar is.

De drie ingangen

In elk van deze gevallen geldt bovendien dat u bij een juiste voorstelling van zaken niet, of niet op dezelfde voorwaarden, had gecontracteerd. U hoeft dus niet aan te tonen dat u helemaal had afgezien van de overeenkomst; genoeg is dat u onderdelen aanwijst die u dan niet had aanvaard.

• Een onjuiste inlichting. De dwaling komt door iets wat de wederpartij heeft verteld. Dat hoeft niet met opzet te zijn gebeurd. Zij ontkomt eraan als zij mocht aannemen dat u ook zonder die mededeling had getekend.
• Zwijgen waar spreken moest. De wederpartij wist of hoorde te weten wat er speelde en had u daarover moeten inlichten. Hoe groter het belang en hoe kleiner uw eigen mogelijkheid om het te ontdekken, hoe eerder die mededelingsplicht bestaat.

- Dezelfde vergissing. Beide partijen gingen van dezelfde onjuiste veronderstelling uit. Ook dan kunt u vernietigen, tenzij de ander ook bij een juist beeld niet had hoeven begrijpen dat u zou afhaken.

Wat buiten de dwaling valt

Het tweede lid trekt twee grenzen. Een verwachting die uitsluitend de toekomst betreft, kan geen dwaling opleveren: dat een pand in waarde zou stijgen of dat de omzet zou aantrekken, is een inschatting en geen onjuist beeld van het heden. En de dwaling kan voor uw eigen rekening blijven, gelet op de aard van de overeenkomst, de opvattingen in het verkeer of de omstandigheden. Wie een oude auto koopt voor een prijs die daarbij past, kan niet klagen over slijtage die daarbij hoort. Ook een eigen onderzoeksplicht speelt hier: wat u eenvoudig had kunnen controleren, komt eerder voor uw rekening.

Wat vernietiging betekent

Vernietiging werkt terug: de overeenkomst wordt geacht nooit te hebben bestaan, en wat is gepresteerd moet worden teruggedraaid volgens de regels over onverschuldigde betaling. U kunt de vernietiging buiten rechte inroepen met een verklaring aan de wederpartij, of haar bij de rechter vorderen. Artikel 6:230 BW biedt de wederpartij nog een uitweg: door tijdig een wijziging voor te stellen die uw nadeel opheft, kan zij vernietiging voorkomen.

Een voorbeeld

Iemand koopt een woning nadat de verkoper heeft verteld dat de aanbouw destijds met vergunning is geplaatst. Dat blijkt niet zo te zijn, en de gemeente eist aanpassing. De koper kan zich op dwaling beroepen wegens een onjuiste inlichting. Had de verkoper niets gezegd terwijl hij wist van het probleem, dan speelt de tweede ingang: hij had moeten spreken.

In de praktijk

Leg vast wat er is verteld, in de advertentie, in de e-mails en tijdens de bezichtiging. Stel vragen over de punten die voor u beslissend zijn, want een gericht antwoord telt zwaarder dan een algemene indruk. En kom op tijd in actie: de bevoegdheid tot vernietiging is aan verjaring gebonden, waarvoor de regels in Boek 3 staan.