Boek 6 Artikel 210 (6:210 BW)

Artikel 6:210 BW gaat over onverschuldigde prestaties die niet in het geven van een goed bestonden. Denk aan schoonmaakwerk, het onderhoud van een tuin, een vertaling of een cursus. Voor de afwikkeling daarvan gelden dezelfde regels als voor de teruggave van een goed: de artikelen 6:204 tot en met 6:209 BW zijn van overeenkomstige toepassing, met dezelfde bescherming van de ontvanger die nergens op bedacht hoefde te zijn.

Als ongedaanmaking niet kan

Vaak laat een prestatie zich naar haar aard niet ongedaan maken. Een gegeven les, een schoongemaakt kantoor of een uitgebracht advies kan niet worden teruggegeven. Voor dat geval bepaalt het tweede lid dat in de plaats daarvan een vergoeding van de waarde komt, en wel de waarde op het moment waarop de prestatie werd ontvangen. Latere waardestijging of waardedaling telt dus niet mee. Bovendien geldt de begrenzing dat de vergoeding wordt toegekend voor zover dat redelijk is; de rechter kan het bedrag dus lager vaststellen dan de volle waarde.

Het eerste lid geldt ook naast het tweede. Doordat de artikelen 6:204 tot en met 6:209 BW van overeenkomstige toepassing zijn, kennen ook de ontvanger en de verrichter van een dienst de regels over zorg, over verzuim bij kwade trouw, over vergoeding van kosten en uitgaven en over afstand van het recht op terugvordering.

De drie ingangen

Een waardevergoeding volgt niet automatisch. De wet noemt drie gevallen waarin zij aan de orde is.

• De ontvanger is verrijkt. Hij is er financieel beter van geworden, bijvoorbeeld omdat hij een uitgave heeft bespaard.
• Het is aan hem toe te rekenen dat de prestatie is verricht. Het lag aan hem dat er is gewerkt of geleverd, bijvoorbeeld omdat hij daarom vroeg.

- Hij had toegestemd in een tegenprestatie. Hij was bereid ervoor te betalen, ook al mist de afspraak achteraf een geldige grondslag.

Een voorbeeld

Een schilder knapt een gevel op in de veronderstelling dat er een geldige opdracht ligt, terwijl de overeenkomst achteraf wordt vernietigd. Het schilderwerk kan niet ongedaan worden gemaakt. De eigenaar die het werk zelf had gevraagd en die er een verzorgde gevel aan overhoudt, moet de waarde van dat werk vergoeden zoals die bij de oplevering was. Had de schilder zich in het adres vergist en stond de eigenaar op het punt de gevel te laten slopen, dan is er geen verrijking, heeft de eigenaar niet om het werk gevraagd en heeft hij nooit ingestemd met een tegenprestatie; geen van de drie ingangen is dan open.

In de praktijk

Deze bepaling verbindt teruggeven en afrekenen. Wie een dienst heeft verricht zonder geldige grondslag, kan op grond van dit artikel vergoeding van de waarde van zijn prestatie op het ogenblik van ontvangst vorderen, mits een van de drie ingangen opgaat en voor zover dat redelijk is. Voor wie zo'n vordering krijgt, zijn de vragen uit de wet bepalend: is om de prestatie gevraagd, is hij er beter van geworden, had hij ingestemd met een tegenprestatie, en wat was de prestatie op dat moment waard. Gegevens over wat er precies is gedaan en wanneer maken het mogelijk de waarde op het moment van ontvangst later te bepalen.