Boek 6 Artikel 196 (6:196 BW)

Artikel 6:196 BW geeft de benadeelde twee vorderingen die verder gaan dan geld. Wie schade lijdt of dreigt te lijden door een misleidende mededeling of door vergelijkende reclame die niet aan de voorwaarden voldoet, kan de rechter vragen die uiting te verbieden en daarnaast te bevelen dat er een rechtzetting wordt gepubliceerd, op een manier die de rechter zelf bepaalt.

Ook bij dreigende schade

Het artikel eist niet dat de schade al is ingetreden. Dreigende schade is genoeg. Een campagne die net is gestart, kan dus al worden aangepakt voordat zij haar werk heeft gedaan; zulke vorderingen worden vaak in kort geding ingesteld. Het verbod kan zowel het openbaar maken betreffen als het gericht toesturen van de mededeling aan een bepaalde partij, bijvoorbeeld een brief aan de klanten van een concurrent.

De rechtzetting

Met een rechtzetting wordt de onjuiste indruk weggenomen bij de groep die de oorspronkelijke uiting heeft gezien. De wet laat de rechter de wijze van publicatie aangeven. Hij kan dus bepalen waar de tekst komt te staan, in welke omvang en voor hoe lang, en de vorm afstemmen op de manier waarop de oorspronkelijke uiting het publiek bereikte.

Tegen wie de vordering zich richt

Het tweede lid ziet op het geval dat een verbod of rechtzetting wordt toegewezen tegen iemand die niet tevens aansprakelijk is voor de schade waarover artikel 6:195 lid 2 BW gaat. Voor dat geval verklaart het tweede lid artikel 6:167 lid 3 BW van overeenkomstige toepassing, een regel uit de algemene bepaling over rechtzetting van een onjuiste publicatie. Die regel zorgt ervoor dat wie zelf niet aansprakelijk is voor de schade, niet zonder meer met de lasten van de correctie blijft zitten.

Wie moet wat bewijzen

Voor deze vorderingen is artikel 6:195 BW van belang. Wordt op grond van artikel 6:194 of 6:194a BW een vordering ingesteld tegen degene die inhoud en inkleding van de mededeling geheel of ten dele heeft bepaald of doen bepalen, dan rust op hem de bewijslast van de juistheid of volledigheid van de feiten die in de mededeling zijn vervat of daardoor worden gesuggereerd en waarop het misleidende karakter wordt gegrond. De adverteerder moet zijn beweringen dus kunnen staven.

Een voorbeeld

Een installatiebedrijf stuurt een mailing naar de klanten van een branchegenoot met de mededeling dat die branchegenoot geen erkenning meer heeft en dat lopende garanties zijn vervallen. Dat klopt niet. De benadeelde kan in kort geding vorderen dat de mailing wordt gestaakt en dat dezelfde geadresseerden een correctie ontvangen. Een schadevergoeding alleen zou het beeld bij die klanten niet rechtzetten; de rechtzetting richt zich juist op hen.

In de praktijk

De kring van ontvangers van de uiting bepaalt mede hoe de rechtzetting eruit moet zien. Gegevens over die ontvangers en een vastlegging van de uitingen zelf, met datum en vindplaats, maken het eenvoudiger om aan te tonen wat er precies is gezegd en aan wie. Naast dit artikel blijft de gewone weg van schadevergoeding openstaan; verbod, rechtzetting en schadevergoeding kunnen naast elkaar worden gevorderd.