Boek 6 Artikel 195 (6:195 BW)

Artikel 6:195 BW draait de gewone bewijsverdeling om in geschillen over misleidende of ongeoorloofde vergelijkende reclame. Normaal moet wie iets stelt dat ook bewijzen. Hier geldt het omgekeerde: wordt een vordering ingesteld tegen degene die de inhoud en de vormgeving van de uiting geheel of gedeeltelijk heeft bepaald of heeft laten bepalen, dan moet hij aantonen dat de feiten waarop het verwijt rust juist en volledig zijn.

Tegen wie de regel werkt

Het aanknopingspunt is de zeggenschap over de boodschap. De wet spreekt van degene die 'inhoud en inkleding' van de mededeling geheel of ten dele heeft bepaald of doen bepalen. Een gedeeltelijke invloed is dus al genoeg, en wie een ander de inhoud laat bepalen, kan zich niet achter die ander verschuilen. Er kunnen zo meerdere partijen tegelijk onder de bewijsregel vallen. Wie geen enkele zeggenschap had over wat er werd gezegd of hoe het werd gebracht, valt erbuiten; tegen hem gelden de gewone regels van bewijs en van de onrechtmatige daad.

Waarover het bewijs gaat

Het bewijs betreft niet de hele advertentie, maar de feiten die erin staan of die erdoor worden gesuggereerd en waarop het verwijt van misleiding of ongeoorloofdheid berust. Een suggestie telt dus mee: wie met beeld en tekst de indruk wekt dat een keurmerk is behaald, moet dat keurmerk kunnen laten zien. Bij vergelijkende reclame gaat de wet nog een stap verder en verlangt zij dat de onderbouwing van de feitelijke gegevens binnen korte tijd wordt aangedragen, zodat een geschil niet blijft hangen terwijl de campagne doorloopt.

Ook de aansprakelijkheid verschuift

Het tweede lid regelt de schade. Staat vast dat onrechtmatig is gehandeld door degene die de inhoud bepaalde, dan is hij voor de daaruit voortvloeiende schade aansprakelijk, tenzij hij bewijst dat het hem niet te verwijten valt en dat het ook niet op een andere grond voor zijn risico komt. Ook hier moet hij dus zelf de ontsnappingsroute aantonen; de benadeelde hoeft geen schuld te bewijzen. Dat is een merkbaar verschil met de gewone aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad, waar de eisende partij de toerekening moet onderbouwen.

Een voorbeeld

Een fabrikant adverteert dat zijn isolatieplaat een bepaalde isolatiewaarde haalt en dat die waarde onafhankelijk is getest. Een concurrent bestrijdt dat. De concurrent hoeft niet met tegenmetingen te komen: de fabrikant moet het testrapport en de meetgegevens op tafel leggen. Blijft dat uit, dan geldt de claim niet als juist. Daarmee staat misleiding nog niet vast: de rechter beoordeelt daarna of die onjuistheid zwaar genoeg weegt om het gedrag van de gemiddelde ondernemer tot wie de reclame zich richt te kunnen beïnvloeden.

In de praktijk

Voor wie adverteert betekent de regel dat een feitelijke claim onderbouwd moet kunnen worden zolang de uiting rondgaat. Komt een uiting in samenwerking tot stand, dan maakt een vastlegging van wie welke feitelijke claims heeft aangeleverd duidelijk op wie deze bewijslast rust.