Artikel 6:193l BW: Het vermoeden dat een kartel schade veroorzaakt

Wie schade door een kartel wil verhalen, loopt tegen een fundamenteel probleem aan: hij moet aantonen wat de prijs zonder de afspraken zou zijn geweest. Die wereld heeft nooit bestaan. Dit korte artikel helpt hem: een kartel dat een inbreuk op het mededingingsrecht vormt, wordt vermoed schade te veroorzaken.

Wat het vermoeden precies inhoudt

Het vermoeden ziet op het bestaan van schade, niet op de omvang ervan. Staat het kartel vast, dan hoeft u niet meer te bewijzen dát er schade is; u moet nog wel onderbouwen hoe groot uw schade is. Het vermoeden is weerlegbaar: de inbreukpleger mag aantonen dat er in dit geval geen schade is ontstaan. Dat is een zware opgave, want kartels zijn er nu juist om de prijs te beïnvloeden.

Waarom alleen voor kartels

De regel geldt voor kartels, dus voor afspraken en afgestemde gedragingen tussen concurrenten om hun marktgedrag te coördineren. Bij andere inbreuken op het mededingingsrecht, zoals misbruik van een machtspositie, geldt dit vermoeden niet en zult u het bestaan van schade zelf aannemelijk moeten maken.

De omvang van de schade

• Meerkosten. Het verschil tussen wat u betaalde en de prijs die zonder de inbreuk zou hebben gegolden.
• Doorberekening. Heeft u de te hoge prijs doorberekend aan uw eigen afnemers, dan verschuift een deel van de schade naar hen.
• Volumeschade. Wie door de hogere prijs minder heeft verkocht, kan ook die gemiste marge opvoeren.

- Rente. Over de te veel betaalde bedragen loopt vanaf het moment van betaling rente; die maakt bij lang lopende kartels een aanzienlijk deel van de vordering uit.

Een voorbeeld

Een mededingingsautoriteit stelt vast dat leveranciers jarenlang prijzen afstemden. Een afnemer die in die periode inkocht, hoeft niet te bewijzen dat hij daardoor benadeeld is; dat wordt vermoed. Hij moet zijn inkoopgegevens overleggen en met een economische berekening onderbouwen hoeveel hij te veel betaalde. De leveranciers kunnen proberen aan te tonen dat de prijs in zijn geval niet is beïnvloed.

In de praktijk

Bewaar inkoopadministratie, contracten en prijslijsten uit de kartelperiode, ook als die jaren teruggaat. Volg de besluiten van de toezichthouder: een vastgestelde inbreuk is de basis van uw zaak. Laat de schadeomvang zo nodig door een economisch deskundige berekenen en bedenk dat samenwerking met andere gedupeerden de kosten van dat onderzoek deelt en uw positie versterkt.