Boek 6 Artikel 183 (6:183 BW)

De aansprakelijkheden in deze afdeling knopen niet aan bij eigen gedrag maar bij een hoedanigheid: u bent bezitter, exploitant, bedrijfsuitoefenaar, werkgever of ouder. Het gaat dus zowel om zaken, opstallen, dieren, stoffen, stortplaatsen en mijnbouwwerken als om de gedragingen van andere personen voor wie u instaat. Dit artikel trekt die lijn door. Wie op zo'n grond wordt aangesproken, kan zich niet verweren met zijn jeugdige leeftijd of met een geestelijke of lichamelijke tekortkoming.

Waarom dat logisch is

Bij een gewone onrechtmatige daad gaat het om de vraag of iemand iets kan worden aangerekend; daar speelt vooral de leeftijd een rol, terwijl een geestelijke of lichamelijke tekortkoming ook buiten deze afdeling in beginsel geen bevrijdend verweer oplevert. Bij risicoaansprakelijkheid draait het om iets anders: om de vraag wie het risico van een zaak of een dier draagt. Die vraag verandert niet doordat de bezitter jong is of een aandoening heeft. Anders zou het slachtoffer opeens zonder verhaal zitten om een reden die met het risico niets te maken heeft.

Zaken en dieren van jonge kinderen

Voor kinderen onder de veertien geeft het tweede lid een praktische oplossing. Niet het kind maar degene die het ouderlijk gezag of de voogdij uitoefent, is aansprakelijk voor de gebrekkige roerende zaken en de dieren die aan het kind toebehoren. De ouder komt dus in de plaats van het kind te staan.

• Het gaat om zaken en dieren, dus bijvoorbeeld om de hond of de scooter van het kind.
• De uitzondering: worden die zaken of dieren gebruikt in de uitoefening van een bedrijf, dan geldt deze verschuiving niet en komt de aansprakelijkheid bij de bedrijfsuitoefenaar te liggen.

- Voor opstallen is deze verschuiving niet geschreven; daar gelden de gewone regels over bezit.

Een voorbeeld

Een kind van tien krijgt een pony en houdt die in een weiland. De pony breekt uit en veroorzaakt een aanrijding. Het kind is als bezitter niet aan te spreken, maar de ouders staan in zijn plaats. Staat diezelfde pony bij een manege die hem in haar lessen gebruikt, dan verschuift de aansprakelijkheid naar de manege.

In de praktijk

Voor benadeelden betekent dit dat een jonge of kwetsbare bezitter geen reden is om af te zien van een claim: kijk wie er in zijn plaats staat of wie de zaak bedrijfsmatig gebruikt. Voor ouders is het reden om dieren en waardevolle spullen van kinderen in de aansprakelijkheidsverzekering mee te nemen en om na te gaan of die polis ook risicoaansprakelijkheden dekt en niet alleen schuldaansprakelijkheid.