Boek 6 Artikel 151 (6:151 BW)

Wie de schuld van een ander betaalt en daardoor in de rechten van de schuldeiser treedt, kan daaraan geen onbeperkte verhaalsrechten ontlenen. Dit artikel trekt twee grenzen. De eerste: voor het deel van de schuld dat hemzelf aangaat, gaat de vordering niet over. De tweede: tegenover borgen en anderen die zelf geen schuldenaar zijn, kan hij nooit meer halen dan het bedrag waarvoor de schuld hen intern aangaat.

Het deel dat u zelf aangaat

Achter iedere schuld zit een interne verdeling: wie draagt uiteindelijk wat? Betaalt u aan de schuldeiser ook een stuk dat in uw verhouding tot de schuldenaar voor uw eigen rekening komt, dan gaat de vordering volgens het eerste lid voor dat deel niet op u over. U subrogeert dus alleen voor wat u méér heeft betaald dan uw eigen aandeel.

Die interne verdeling volgt uit de afspraken tussen de betrokkenen en, waar afspraken ontbreken, uit de omstandigheden: wie had het voordeel van de prestatie, voor wie werd de zekerheid gesteld, wie nam welk risico op zich. Dit is een andere vraag dan wie tegenover de schuldeiser aansprakelijk was. Het eerste lid kijkt naar de verhouding tussen de betalende derde en de schuldenaar; het tweede lid naar de verhouding van de schuldenaar tot de andere borgen en zekerheidgevers. Wat ieder van hen intern draagt, kan bijvoorbeeld zijn vastgelegd in de overeenkomst van borgtocht of in een afzonderlijke regresafspraak.

Borgen en anderen die geen schuldenaar zijn

Het tweede lid beschermt borgen en personen die geen schuldenaar zijn maar wel zekerheid stelden, zoals pand- en hypotheekgevers voor de schuld van een ander. De rechten van de schuldeiser tegen hen gaan maar mee over tot het bedrag waarvoor de schuld ieder van hen in zijn verhouding tot de schuldenaar aangaat. Gaat de schuld een van hen intern helemaal niet aan, dan kan de betalende derde op die persoon dus ook niets verhalen via de overgenomen rechten.

• De schuldeiser had meer kunnen halen. Dat maakt niet uit: na subrogatie geldt de interne verdeling, niet de externe aansprakelijkheid.

- Meerdere zekerheidgevers. Ieder van hen draagt zijn eigen deel; wie meer betaalt dan dat, houdt zelf weer een aanspraak op de anderen.

Een voorbeeld

Twee vennoten laten een lening van hun onderneming mede zekerstellen door de ouders van één van hen. De ouders betalen de restschuld om verkoop van hun woning te voorkomen. Zij treden in de rechten van de bank tegenover de onderneming, maar tegenover de andere zekerheidgevers kunnen zij alleen dat deel opeisen dat die intern aangaat. De volledige vordering van de bank op hen doorschuiven kan dus niet.

Wat als er niets meer te halen valt

Levert het verhaal na subrogatie uiteindelijk minder op dan verwacht, dan blijft de gesubrogeerde niet als enige achter met de schade. Artikel 6:152 BW bevat een regeling voor de verdeling van het onverhaalbare deel over de betrokken derden.

In de praktijk

Voor wie voor een ander betaalt, bepalen twee gegevens de omvang van zijn verhaal: wie de schuld intern aangaat en wie er verder zekerheid heeft gesteld. Een schriftelijke vastlegging van die verdeling maakt later aantoonbaar hoe groot de aanspraak op ieder van de anderen is.